Cosmic Story
En kosmisk historia

Jean-Pierre Petit
Jean-Pierre Petit

Traduit par : Jonas Karlsson
Översättning: Jonas Karlsson

1

Les Aventures d’Anselme Lanturlu
…………………………………………………………………………………….

Anselm Vetgirigs äventyr
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

COSMIC STORY
…………………………………………………………………………………….

EN KOSMISK HISTORIA
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Jean-Pierre Petit
…………………………………………………………………………………….

Jean-Pierre Petit
…………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………….

Traduit par : >> Jonas Karlsson
…………………………………………………………………………………….

Translation : >> Jonas Karlsson
…………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………….

Andromède ? Vous passez par Orion. Après c’est tout droit !..
…………………………………………………………………………………….

Andromeda ? Kör förbi Orion. Sedan är det rakt fram!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
2

Il n’est pas nécessaire que ces hypothèses soient vraies, ou même vraisemblables. Une chose suffit : qu’elles offrent des calculs conformes à l’observation.
									Osiander (*)
…………………………………………………………………………………….

Det är inte nödvändigt att dessa hypoteser är sanna eller ens sannolika. Det räcker att de stöder beräkningar som stämmer med observationerna.

 Osiander (*)
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

(*) préface d’OSIANDER, éditeur de Copernic.
…………………………………………………………………………………….

(*) Förord av Osiander, Copernicus redaktör.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
3

PROLOGUE
…………………………………………………………………………………….

PROLOG
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

2 000 ans avant notre ère, en PERSE, à BABYLONE
…………………………………………………………………………………….

2000 år före vår tideräkning, i Persiska Babylonien
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Le seigneur ZURVAN, qui est notre dieu du Temps, voulut un jour un fils. Il fit d’abord mille ans de prières …
…………………………………………………………………………………….

Herren ZURVAN, tidens gud, önskade sig en son. Han bad om det i tusen år, och …

…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Dis donc, ZURVAN, ça s’écrit avec un V ou un W ?
…………………………………………………………………………………….

Säg, ZURVAN, skrivs det med “V” eller “W” ?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Tais-toi, tu vas nous faire empaler !
…………………………………………………………………………………….

Tyst med dig! Du stör oss!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Hmmm ?. .
…………………………………………………………………………………….

Hmmm?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Il eut enfin DEUX fils…
…………………………………………………………………………………….

Till slut fick han TVÅ söner.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

OHRMAZD et AHRIMAN. OHRMAZD était le bon, et AHRIMAN était le mauvais. 
…………………………………………………………………………………….

AHURA MAZDA och AHRIMAN. Ahura Mazda var god och Ahriman var ond. (*)
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Deux fils d’égale puissance
…………………………………………………………………………………….

Två söner, lika mäktiga.
…………………………………………………………………………………….

(*) Ormus och Ariman hos Almqvist.
…………………………………………………………………………………….
4

Dès leur naisance, ils commencèrent aussitôt à se battre et à s’entredétruire !
…………………………………………………………………………………….

Ända sedan födseln kämpade de för att förgöra varandra!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

L’avenir de notre Univers s’en trouvait menacé. Heureusement le dieu MITHRA vint se placer entre eux deux pour les protéger l’un de l’autre !
…………………………………………………………………………………….

Hela världen var i fara. Lyckligtvis ingrep guden MITRA och särade på de två kämparna.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

En somme, pour empêcher ces deux frères ennemis, ces deux JUMEAUX, ces deux moitiés de l’Univers de s’ANNIHILER.
…………………………………………………………………………………….

Med andra ord lyckades han stoppa bröderna, som var TVILLINGAR, och universums två halvor, från att förgöra varandra.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et maintenant, notez bien sur vos tablettes les domaines des dieux.
…………………………………………………………………………………….

Märk väl gudarnas boningar och skriv ned dem på era tavlor.

…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

AHRIMAN est vers ANTARÈS, dans la constellation du SCORPION.
…………………………………………………………………………………….

AHRIMAN är i ANTARES, i SKORPIONENS stjärnbild.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Alors qu’OHRMAZD est de l’autre côté du ciel, dans la direction diamétralement opposée, c’est-à-dire dans la constellation du TAUREAU.
…………………………………………………………………………………….

AHURA MAZDA bebor himlens motsatta punkt, i stjärnbilden TJUREN.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
5

Quand même, si OHRMAZD et AHRIMAN se rencontraient, ça serait terrible…
…………………………………………………………………………………….

Om AHURA MAZDA och AHRIMAN likväl en dag skulle mötas, vilken katastrof …
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Oui, mais heureusement, ils sont aussi loin que possible l’un de l’autre.
…………………………………………………………………………………….

Ja, men som tur är för oss är de på maximalt avstånd från varandra.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et puis MITHRA veille. Il constitue la FRONTIERE entre ces deux UNIVERS JUMEAUX .
………………………………………………………………………………….

Alltsedan dess håller MITRA vakt över GRÄNSEN mellan de två TVILLINGVÄRLDARNA.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Oui, mais quand même…
…………………………………………………………………………………….

Ja, men tänk om …
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Comme cela, on est tranquille. Les choses du ciel sont à leur place.
…………………………………………………………………………………….

Därmed är allt lugnt. De himmelska kropparna går i sina rätta banor.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Chaque chose à sa place et une place pour chaque chose.
…………………………………………………………………………………….

En plats för allt och var sak på sin plats.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Le maître dit que seule l’observation et l’étude du ciel peut apporter la sagesse…
…………………………………………………………………………………….

Mästaren säger att bara observation och studier av himlen kan ge oss visdom...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Tu m’écoutes ?
…………………………………………………………………………………….

Lyssnar du ens?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ouais, ouais …
…………………………………………………………………………………….

Ja, ja …
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
6

PTOLÉMÉE
ALEXANDRIE, capitale du savoir antique.
…………………………………………………………………………………….

PTOLEMAIOS
ALEXANDRIA, antikens lärdomshuvudstad.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
 
Tu sais, Tirésias, je suis rudement content d’avoir trouvé cette place à la bibliothèque d’Alexandrie.
…………………………………………………………………………………….

Vet du, Tiresias, jag är mycket nöjd med att ha fått en tjänst vid Alexandrias bibliotek.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
 
Vrai ? Ca te plaît ?
…………………………………………………………………………………….

Jaså? Trivs du?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

C’est la plus belle de l’Univers. Il y a 700 000 volumes et c’est plein de beau monde.
…………………………………………………………………………………….

Det är världens härligaste plats. 700 000 bokrullar och massor av smarta människor.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ah, si au moins je savais lire …
…………………………………………………………………………………….

Om jag ändå kunde läsa...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
7

J’aurais pu lire les œuvres d’Euclide. Il paraît qu’il a révolutionné les mathématiques.
…………………………………………………………………………………….

Jag hade kunnat läsa Euklides. De säger att han revolutionerade matematiken.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

On dit qu’à Alexandrie, les savants pourront tout expliquer, tout comprendre.
…………………………………………………………………………………….

Det sägs att de vise i Alexandria vet allt, kan allt och har svar på allt.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Oh, tu sais, cela n’est pas la première fois que j’entends cela.
…………………………………………………………………………………….

Du vet, det är inte första gången jag hör det här.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mais d’où vient ton nom, Tirésias ?
…………………………………………………………………………………….

Säg, Tiresias, var kommer ditt namn från?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

C’est d’origine grecque. Un de mes ancêtres vivait à SAMOS, au IIIe siècle avant Jésus-Christ.
…………………………………………………………………………………….

Det är grekiskt. En av mina anfäder bodde på SAMOS, på 300-talet före vår tideräkning.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Son maître, à l’époque, se nommait ARISTARQUE et plaçait le Soleil au centre de l’Univers. Selon lui, la Terre lui tournait autour et la Lune tournait autour de la Terre.
…………………………………………………………………………………….

Hans lärare ARISTARCHOS trodde att solen är universums centrum. Enligt honom kretsar jorden runt solen och månen runt jorden.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

La Terre … en mouvement ? Mais cela devrait faire un bruit épouvantable.
…………………………………………………………………………………….

Jorden...i rörelse? Det skulle väl orsaka ett ofantligt oväsen.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
8

Penses-tu ! Ce sont des sornettes ! Quand tu es sur un navire qui fend une mer calme et que tu fermes les yeux, est-ce que tu perçois son mouvement ?
…………………………………………………………………………………….

Tror du, ja! Men tänk till! När du är ombord ett skepp som överfar ett lugnt hav, och du blundar, kan du då känna skeppets rörelse?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Euh  … non
…………………………………………………………………………………….

Ehh...nä?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Eratosthène avait même calculé le rayon de la Terre, simplement en mesurant l’ombre portée d’un bâton.
…………………………………………………………………………………….

Eratosthenes beräknade till och med jordens radie, bara genom att mäta skuggan av en käpp.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mais comment ?
……………………………………………………………….………………….

Men hur?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

C’est simple : au voisinage d’un méridien terrestre, colle une bande de papyrus. Et, sur cette bande, perpendiculairement à sa surface, colle des baguettes, comme ceci :
…………………………………………………………………………………….

Enkelt. Lägg ett papyrusband längs en meridian. Genom bandet, vinkelrätt mot marken, sticker du käppar, så:
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Si une des baguettes pointe vers le Soleil, son ombre sera nulle.
…………………………………………………………………………………….

Om en av käpparna pekar rakt mot solen, kastar den ingen skugga.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

La baguette a une ombre l. Alors, si tu connais la distance L entre ces deux baguettes et leur hauteur h, tu peux calculer le rayon R de cet objet sphérique.
…………………………………………………………………………………….

Käppens skugga kallar vi l. Om du vet avståndet L mellan käpparna och deras höjd h, kan du beräkna sfärens radie R. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
9

Ah oui, avec ces trucs de géométrie moderne …
…………………………………………………………………………………….

Åhå, en sådan där geometrisk nymodighet …
……………………………………………………………………….………….

TERRE 
OMBRE PORTÉE
LUNE
…………………………………………………………………………………….

JORDEN
JORDSKUGGAN
MÅNEN
……………………………………………………………………….………….

…………………………………………………………………………………….

Mais il y a plus fort encore. En observant les ECLIPSES DE LUNE, où la courbure de la Terre se profile sur le satellite, Eratosthène avait pu se faire une idée pas trop fausse de la taille de la Lune.
…………………………………………………………………………………….

Men inte nog med det: genom att observera MÅNFÖRMÖRKELSER, när jorden kastar sin skugga på månen, kunde Eratosthenes uppskatta månens storlek.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Tout cela avec un bâton et du bon sens.
…………………………………………………………………………………….

Allt detta bara med käpp och tänke.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et, à partir de son DIAMETRE APPARENT(*), il réussit à évaluer la distance à laquelle devait se trouver la Lune.
…………………………………………………………………………………….

Och utifrån dess SKENBARA DIAMETER (*) kunde han sedan beräkna avståndet från månen till jorden.
…………………………………………………………………………………….

LUNE
…………………………………………………………………………………….

MÅNEN
……………………………………………………………………….………….

…………………………………………………………………………………….

Mais, ce mouvement de la Terre devrait quand même se faire sentir. Non ?
…………………………………………………………………………………….

Men den där jordrörelsen du pratade om borde väl ändå kännas? Eller?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Tiens, voici le professeur PTOLÉMÉE !
…………………………………………………………………………………….

Vänta lite! Här är professor PTOLEMAIOS.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

(*) Angle sous lequel un objet est vu
…………………………………………………………………………………….

(*) Den synvinkel ett objekt upptar.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
10

Mon cher, j’ai pratiquement terminé mon livre L’ALMAGESTE
…………………………………………………………………………………….

Kära ni, jag har nästa avslutat min bok ALMAGEST.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Alors, la Terre bouge-t-elle ?
…………………………………………………………………………………….

Bra, så rör sig jorden verkligen?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

J’avoue que c’est une idée qui m’a un instant traversé l’esprit …
…………………………………………………………………………………….

Jag måste medge att tanken har slagit mig...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Allons donc !
…………………………………………………………………………………….

Men dåså!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mais c’est du dernier ridicule. Suivez ma démonstration.
…………………………………………………………………………………….

Men det är för tokigt. Hör på så ska jag förklara.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Comme l’a bien remarqué notre maître ARISTOTE, certains corps montent, d’autres descendent.
…………………………………………………………………………………….

Som allas vår lärare ARISTOTELES påpekat, faller vissa kroppar, medan andra stiger.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Je n’en disconviens pas.
…………………………………………………………………………………….

Det kan man inte förneka.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Les corps qui sont légers montent et ceux qui sont lourds descendent.
…………………………………………………………………………………….

Lätta kroppar stiger och tunga faller. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

C’est une évidence !
…………………………………………………………………………………….

Helt klart! Solklart!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Les forces agissent avec plus de vigueur sur les corps graves, massifs.
…………………………………………………………………………………….

Kraften verkar starkare på tunga, massiva kroppar.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Les faits sont là …
…………………………………………………………………………………….

Allom bekant…
…………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………….
11

Soumis à cette FORCE qui les attire vers la Terre, la pierre et la plume tombent.
…………………………………………………………………………………….

Under inflytande av den KRAFT som drar dem mot jorden, faller både stenen och fjädern.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mais la pierre descend plus vite que la plume.
…………………………………………………………………………………….

Men stenen når marken innan fjädern.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

L’expérience est la seule juge.
…………………………………………………………………………………….

Experimentet visar det tydligt.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Tirésias, attention !..
…………………………………………………………………………………….

Tiresias, akta!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Par ailleurs les objets ne bougent que lorsqu’une force agit sur eux. Et la matière transmet les forces. Ainsi, quand un navire court sur son erre, toutes rames levées, ce sont les tourbillons d’eau qui le poussent. Et il doit en être de même pour la flèche lorsqu’elle quitte l’arc (*)
…………………………………………………………………………………….

Omvänt rör sig saker bara när en yttre kraft verkar på dem. Och materien förmedlar kraften. När ett skepp rör sig framåt med årorna uppe, är det virvlar som driver det framåt. Och samma kraft driver pilen från bågen. (*)
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Donc, et cela est une conséquence des principes dictés par ARISTOTE : si la Terre BOUGEAIT, elle serait nécessairement SOUMISE À UNE FORCE.
…………………………………………………………………………………….

Alltså, och detta följer obönhörligen från ARISTOTELES principter: om jorden rörde sig, skulle en kraft verka på den. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et nous, simples mortels, subirions également cette force mais plus faiblement, puisque notre masse est plus faible.
…………………………………………………………………………………….

Och vi, enkla dödliga, skulle också känna av denna kraft, men i lägre grad, då våra massor är lägre.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

(*) Comme ARISTOTE, PTOLÉMÉE ignorait l’INERTIE .
…………………………………………………………………………………….

(*) I likhet med ARISTOTELES hade PTOLEMAIOS bortsett från TRÖGHET.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
12

Conséquence : la Terre partirait et nous resterions en arrière …
…………………………………………………………………………………….

Resultat: jorden rör sig vidare och vi blir akterseglade...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Tout cela est ridicule …
…………………………………………………………………………………….

Allt detta verkar absurt ...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Le mouvement de la Terre ? Une idée amusante au départ, je l’admets, mais qui ne résiste pas à l’analyse. Dommage … les astres doivent donc être des corps vaporeux, légers …
…………………………………………………………………………………….

Jordens rörelse? En lustig hypotes, förvisso, men en som inte stöds av analysen. Skada...stjärnorna måste alltså vara dunster, lätta kroppar...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

La Lune ainsi flotte dans l’air.
…………………………………………………………………………………….

Månen måste därför flyta i luften.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Comme le note notre cher PLATON, ce qui flotte dans l’éther est immuable et parfait. Au ras du sol, au-dessous de la Lune, c’est le MONDE DU DÉSORDRE, du CHANGEMENT, du chaos.
…………………………………………………………………………………….

Som redan PLATON hade anmärkt, är allt som seglar i etern oförgängligt. Bara på jorden, nedanför månens krets, råder oordning, förändring och KAOS.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mais, dès qu’on s’élève, tout n’est qu’ordre et beauté, luxe, calme et volupté.
…………………………………………………………………………………….

Om vi stiger uppåt blir allt välordnat, lugnt, skönt och ypperligt.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

C’est PLATON qui a dit cela ?
…………………………………………………………………………………….

Sade PLATON det?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Non, ça n’est pas son style.
…………………………………………………………………………………….

Nej, det låter inte som hans stil.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
13

Dans ce BAS-MONDE, tout est imparfait, alors que, là-haut, les choses du ciel sont merveilleusement parfaites, lisses et sphériques.
…………………………………………………………………………………….

I denna vår SUBLUNÄRA VÄRLD är allt ofullkomligt, men där uppe är de himmelska kropparna perfekta, släta och sfäriska. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Comment liez-vous le divin avec le cercle et la sphère ?
…………………………………………………………………………………….

Vad har cirkeln och sfären med det gudomliga att göra?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Vous êtes bien d’accord avec moi que les seuls êtres capables de décrire le divin sont les ÊTRES GÉOMÉTRIQUES, c’est-à-dire : LA DROITE, LE PLAN, LE CERCLE et la SPHÈRE.
…………………………………………………………………………………….

Du håller säktert med om att de enda geometriska objekt som anstår det gudomliga är LINJEN, PLANET, CIRKELN och SFÄREN.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Je vous suis comme votre ombre.
…………………………………………………………………………………….

Än så länge är jag med.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Une droite, un plan, ont nécessairement une fin, un bord.
…………………………………………………………………………………….

Linjesegment och plana ytor har ränder, gränser, kanter.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Il a raison. Le cercle et la sphère, n’ayant ni origine, ni fin, sont les seuls capables de décrire l’éternel, le divin. C’est PYTHAGORE qui le dit.
…………………………………………………………………………………….

Han har rätt. Cirkeln och sfären, utan början eller slut, är de enda former som kan beskriva det gudomliga. PYTHAGORAS sade så. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

DONC, les astres sont ronds, PARFAITEMENT RONDS, et cheminent selon des trajectoires circulaires.
…………………………………………………………………………………….

ALLTSÅ är himmelska kroppar runda, ALLDELES RUNDA, och rör sig också i cirkulära banor.
…………………………………………………………………………………….

VÉNUS
…………………………………………………………………………………….

VENUS
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mais, attendez voir, lorsqu’on projette la trajectoire de Vénus sur la voûte céleste, on trouve un bien étrange ballet. L’astre ralentit, repart en arrière, puis reprend sa course. Cela ne ressemble guère à un trajet selon un cercle ?
…………………………………………………………………………………….

Men, hörni, Venus bana över himlavalvet är allt en konstig dans. Hon saktar ner, backar ett stycke, och fortsätter sedan framåt. Det ser inte så cirkulärt ut?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
14

Je viens d’élucider ce mystère.
…………………………………………………………………………………….

Jag har precis löst mysteriet. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

La trajectoire de Vénus est, de fait, une COMBINAISON DE MOUVEMENTS CIRCULAIRES.
…………………………………………………………………………………….

Venus bana är i själva verket en KOMBINATION AV CIRKELRÖRELSER.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

ROUE DENTÉE FIXE LIÉE À LA TERRE
TERRE
VÉNUS
TRAJECTOIRE EN ÉPICYCLÏDE
…………………………………………………………………………………….

KUGGHJUL FÄST I JORDEN
JORDEN
VENUS
EPICYKLISK BANA
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

EPI, en grec, veut dire « sur », « à l’extérieur de ».
…………………………………………………………………………………….

"Epi" (επί) är grekiska för "på" eller "utanpå"
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

D’ailleurs, tous les mouvements des astres, celui du Soleil et celui des planètes, peuvent se réduire à des superpositions de mouvements circulaires.
…………………………………………………………………………………….

Vad mera är, alla de himmelska kropparnar rörelser, inklusive solens och stjärnornas, kan uttryckas som kombinationer av cirkulära rörelser. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Fabuleux ! Ainsi le paradoxe tombe.
…………………………………………………………………………………….

Fantastiskt! Paradoxen är löst.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Qu’en penses-tu toi, Tirésias ?
…………………………………………………………………………………….

Vad tror du om allt detta, Tiresias?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Rien. Je trouve cela affreusement compliqué.
…………………………………………………………………………………….

Inget. Jag tycker att det är ganska krångligt.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Si les dieux m’avaient consulté avant de créer le monde, j’aurais recommandé quelque chose de plus simple.
…………………………………………………………………………………….

Om gudarna hade frågat mig innan de skapade världen, hade jag rekommenderat något enklare.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Conforme au DOGME ARISTOTÉLICIEN, le MODÈLE DE PTOLÉMÉE eut force de loi pendant près de 16 siècles et bloqua pendant ce temps tout progrès sérieux en astronomie. Au 15e siècle, il ne fallait pas moins de 48 cercles imbriqués les uns dans les autres pour décrire acceptablement le mouvement des astres avec cette théorie aberrante.
…………………………………………………………………………………….

Med stöd av ARISTOTELES läror var PTOLEMAIOS modell allenarådande i nästan 16 sekler, och satte stopp för astronomiska framsteg. På 1400-talet hade man kommit upp i 48 cirklar med olika rotationshastigheter för att få teori och observationer att stämma överens.

…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

… mais, en 1530, face aux eaux grises de la Baltique.
…………………………………………………………………………………….

...men 1530, någonstans längs Östersjöns kust...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
15

COPERNIC
…………………………………………………………………………………….

COPERNICUS
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Hans Elm ! Que fais-tu dans mon bureau ! ? !
…………………………………………………………………………………….

Hans Elm! Vad gör du i min kammare?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Euh, rien, maître, je compulsais vos notes, votre livre …
…………………………………………………………………………………….

Öhh, inget, mästare, jag läste bara era anteckningar, er bok...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

La façon dont vous avez repris l’œuvre d’ARISTARQUE me semble lumineuse. Tout cela a l’air si logique, si cohérent. Quand comptez-vous le publier ?
…………………………………………………………………………………….

Er tolkning av ARISTARCHOS arbeten tycks mig mycket upplysande. Den är logisk och koherent. När tänker ni låta tycka den?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Axiomes :
1)	Toutes les sphères célestes ne tournent pas autour d’un seul centre.
2)	Le centre de la Terre n’est pas le centre de l’Univers, mais seulement celui de la gravité et de l’orbite de la Lune.
3)	Toutes ces sphères tournent autour du Soleil et, par conséquent, le Soleil est le centre de l’Univers.
4)	La distance aux étoiles fixes est si immense que, par comparaison, celle de la Terre au Soleil est négligeable.
5)	Les mouvements qui apparaissent dans le firmament ne viennent pas du mouvement du firmament lui-même, mais du mouvement de la Terre, qui tourne sur elle-même.
6)	Ce qui nous fait apparaître comme le mouvement du Soleil n’est en fait que le mouvement de la Terre qui, comme les autres planètes, tourne autour du Soleil.
7)	Les mouvements rétrogrades des planètes ne sont dus qu’au mouvement de la Terre, qui suffit à expliquer leur mouvement irrégulier dans le ciel.
…………………………………………………………………………………….

AXIOM
1.	Himlakropparna roterar inte kring ett gemensamt centrum. 
2.	Jordens centrum är inte universums, det är bara vårt gravitationscentrum och centrum för månens bana.
3.	Alla kroppar kretsar kring solen, som därför är universums centrum.
4.	Avståndet från fixstjärnorna till jorden är enormt mycket större än avståndet mellan jorden och solen.
5.	De rörelser vi ser på himmelen är inte himmelens egen rörelse, utan beror på jordens rotation kring sig själv.
6.	Solens skenbara rörelse är bara jordens rörelse, och precis som de andra planeterna kretsar jorden kring solen.
7.	Planeternas retrograda rörelser förklaras av jordens rörelse runt solen.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
16

De quoi je me mêle ? Et d’abord, rends-moi ce papier ! La connaissance ne doit pas être livrée au premier venu. Et tu n’imagines pas les ennuis que j’aurais si je m’avisais de publier cette affaire-là !
…………………………………………………………………………………….

Sköt dig själv! Och ge hit pappret! Kunskap delar man inte med vem som helst. Och du kan inte ana vilka problem jag skulle få om det här kom ut!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mais … l’évêque de Capone lui-même vous demande vos écrits …
…………………………………………………………………………………….

Men...biskopen själv har frågat er i åratal...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Moi, je ne veux pas d’ennuis avec l’Église, avec les Chientifiques !
…………………………………………………………………………………….

Jag tänker då inte tråka ut kyrkans män med simpel vetenskap!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et en plus tu lis mon courrier ! Charmant …
…………………………………………………………………………………….

Mina brev har du också läst. Toppen...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mais, maître, c’est important de remettre le monde sur de bonnes bases, non ?
…………………………………………………………………………………….

Men mästare, är det inte viktigt att rätta världens misstag?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
17

Mon fils, je loue ton ouverture d’esprit. Mais, crois-moi, à Cracovie, ici, nous avons la paix et de quoi vivre. Ne gâchons pas cela. Le monde n’est pas mûr pour ce savoir …
…………………………………………………………………………………….

Min son, du har ett gott hjärta, men tänk på den ro vi åtnjuter här i Kraków. Den ska vi inte förspilla. Världen är inte redo för omvälvande avslöjanden...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Il n’y a de science qu’occulte.
…………………………………………………………………………………….

All vetenskap är ockult.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Pour voir les réactions, Copernic laissa cependant un de ses élèves, Rhéticus, publier sous son nom certaines de ses idées.
…………………………………………………………………………………….

För att sondera terrängen lät Copernicus lärjungen Rheticus publicera några av sina idéer under hans eget namn.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Comme ça, si ça tourne mal, je dirai que ce Rhéticus, moi je ne le connais pas.
…………………………………………………………………………………….

Om det blir stökigt behöver jag inte kännas vid Rheticus.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ce n’est qu’à la fin de sa vie que Copernic laissera à Rhéticus le soin de publier son ouvrage, dont le premier exemplaire lui parviendra sur son lit de mort.
…………………………………………………………………………………….

Först vid slutet av sitt liv lät Copernicus Rheticus publicera verket, och han fick se det första exemplaret på sin dödsbädd. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
18

Inquiet, l’éditeur fait mettre dans la préface :
………………………………………………………………………………….

Den oroade redaktören infogade ett förord:
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Laissons ces nouvelles hypothèses se faire connaître parmi les anciennes nullement plus vraisemblables, d’autant plus qu’elles sont à la fois admirables et faciles et mènent avec elles un immense trésor d’observations les plus savantes. Et que personne, en ce qui concerne les hypothèses, n’attende de l’astronomie rien de certain, puisque celle-ci ne veut nous donner rien de pareil, afin que s’il prenait pour vraies des choses fabriquées pour un autre usage, il ne quitte cette étude plus bête qu’il ne l’avait abordée.
…………………………………………………………………………………….

Låt oss lägga åt sidan dessa nya hypoteser, jämte de gamla som inte är mer sannolika. Alla dessa teorier är lätta att förstå och sammanfattar en rikedom av iakttagelser. Och må ingen förvänta sig några säkra svar från astronomin, som inga säkra svar har att ge, och inte taga för sanning dessa ting som skapats i ett annat syfte, så att han inte lämnar detta verk mer okunnig än han kom.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Autrement dit : lisez, mais ne prenez pas cela trop au sérieux.
…………………………………………………………………………………….

Med andra ord: läs, men tag det inte på för stort allvar. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Copernic n’avait peut-être pas tort. En 1600, 57 ans après la mort de Copernic, GIORDANO BRUNO fut emprisonné 8 ans, puis brûlé pour avoir pris ce message au sérieux.
…………………………………………………………………………………….

Copernicus oro var befogad. År 1600, 57 år efter Copernicus död, brändes GIORDANO BRUNO på bålet för att ha tagit budskapet på allvar.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Bande d’imbéciles. Il y a des millions de soleils comme le nôtre et autant de terres habitées.
…………………………………………………………………….…………….

Dårar! Det finns miljoner solar som vår, och lika många bebodda världar.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Laisse-le causer et passe-moi le briquet.
…………………………………………………………….…………………….

Låt honom snacka. Räck mig facklan.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
19

TYCHO BRAHÉ & KEPLER
AU DANEMARK, LE 4 FÉVRIER 1600.
…………………………………………………………………………………….

TYCHO BRAHE OCH KEPLER
DANMARK 4e FEBRUARI 1600
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Hans, nous arrivons à URANIBORG, la nouvelle cité du savoir.
……………………………………………………………………….………….

Hans, vi har anlänt till URANIBORG, den nya kunskapens högborg.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ah, maître Kepler ! bienvenue sur mes terres.
Vous permettez que je vous appelle Johannes ?
…………………………………………………………………………………….

Åh, herr Kepler! Välkommen till mitt land. Tillåter ni att jag kallar er Johannes?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ah, messire TYCHO BRAHÉ
…………………………………………………………………………………….

Hallå, herr Tycho Brahe.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
20

Ah, vite un peu d’eau fraîche.
…………………………………………………………………………………….

Här, ett glas dricksvatten.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mettez-vous à votre aise.
…………………………………………………………………………………….

Känn er som hemma.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mais … vous avez une fontaine dans votre mur ?
…………………………………………………………………………………….

Åh? Har ni ett källsprång i väggen?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mais non, valet, c’est l’eau courante. Une invention à moi.
…………………………………………………………………………………….

Visst inte, det är rinnande vatten. Min egen uppfinning.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Qu’on nous porte à souper céans.
…………………………………………………………………………………….

Bär in middagen!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et ça ?!..
…………………………………………………………………………………….

Och det där?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

J’appelle cela mon téléphone. Un simple conduit acoustique qui nous relie aux cuisines. Cela évite de courir après le personnel.
…………………………………………………………………………………….

Jag kallar den min telefon. En akustisk ledare som förbinder matsalen med köket. Bättre än att behöva springa efter tjänarna.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Maître Brahé, comme vous le savez, je suis fort intéressé par les mesures précises que vous avez accumulées sur les astres.
…………………………………………………………………………………….

Herr Brahe, som ni väl vet är jag mycket intresserad i de noggranna mätningar ni gjort av stjärnorna. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ah … les astres … oui, bien sûr. Nous verrons cela plus tard. Restaurez-vous, mon cher Johannes. Après nous irons voir les femmes.
…………………………………………………………………………………….

Åh...stjärnorna...nåväl. Det där tar vi senare. Tag er en bit mat nu, käre vän. Sedan besöker vi kvinnfolket. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Géomètre et observateur méticuleux, Tycho disposait, en ce siècle où la lunette n’existait pas, des meilleures observations de son temps.
…………………………………………………………………………………….

Tycho var en noggrann geometer och observatör, och hans mätningar var de bästa tillgängliga innan teleskopet uppfunnits.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
21

Votre femme ?..
…………………………………………………………………………………….

Er fru?
………………………………………………………………….……………….

…………………………………………………………………………………….

Non pas ! J’ai bien dit les femmes, les filles. La science et les femmes, voilà ce qui est bon, et l’un complète l’autre !
…………………………………………………………………………………….

Nej, nej. Man kallar väl inte sin fru kvinnfolk! Vetenskap och kvinnor, se där livets goda!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Maître Brahé, je …
…………………………………………………………………………………….

Herr Brahe, jag...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Quoi, que dis-tu ? Allons, valet, parle !
…………………………………………………………………………………….

Vasa? Tala ur skägget!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Sauf votre respect, Sa Seigneurie a perdu son nez d’argent (*).
…………………………………………………………………………………….

Nådig herrn verkar ha förlorat sin silvernäsa. (*)
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

(*) Tycho avait eu le nez tranché dans un duel.
…………………………………………………………………………………….

(*) Tycho hade fått näsan avhuggen i en duell.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
22

Mon nez ? Fichtre, boufre de boufre, c’est vrai, où est-il ?
…………………………………………………………………………………….

Min näsa, för rövelen, du har rätt! Var är den?
………………………………………………………….…………………….

…………………………………………………………………………………….

Sauf erreur, je crois qu’il est tombé dans vos haricots …
…………………………………………………………………………………….

Den tycks ha fallit i era bönor, om jag inte misstar mig...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Hans, tu vas mécontenter notre hôte !
…………………………………………………………………………………….

Hans, du skämmer ut vår värd!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ah, tu me plais valet. Laissons ce bon Kepler éplucher mes tables, puisqu’il en meurt d’envie, et allons voir les femmes.
…………………………………………………………………………………….

Nejdå, din tjänare är en hyvens gosse. Låt oss lämna Kepler här i studerkammaren, han som gillar siffror, så går vi och besöker kvinnorna.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mon dieu, quels trésors ! Que d’années précises d’observations …
…………………………………………………………………………………….

Min gud! Vilken skatt! Åratal av noggranna observationer...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ah Kepler, vous ne vous lassez donc jamais de  bouffer des chiffres et du papier ?
…………………………………………………………………………………….

Hörru Kepler, du kan visst inte få nog av mätningar och siffror. Blir det aldrig för mycket?

………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
23

Les femmes !
…………………………………………………………………………………….

Kvinnor!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

J’ai déjà assez d’ennuis avec la mienne …
…………………………………………………………………………………….

Jag har fullt upp med en enda.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

On a les femmes qu’on mérite. Pas vrai, valet ?
…………………………………………………………………………………….

Man får de damer man förtjänar, eller hur, tjänare?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Vous pouvez vous en retourner. Vous nous avez bien servi.
…………………………………………………………………………………….

Nu kan ni gå. Tack för det utmärkta sällskapet. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Sais-tu qu’en 1572, j’ai vu naître une étoile ? Je n’en croyais pas mes yeux. Puis, quelques mois après, je l’ai vu mourir (*).
…………………………………………………………………………………….

Vet du att 1572 såg jag en stjärna födas? Jag trodde knappt mina ögon. Sedan, efter några månader, såg jag den dö. (*)
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ainsi les étoiles ne seraient pas éternelles !?!
…………………………………………………………………………………….

Skulle stjärnor kunna leva och dö? 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

C’est ce que je me demande … J’avoue que cela m’a troublé.
…………………………………………………………………………………….

Det är vad jag frågade mig själv...det var en prekär situation. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

(*) Il s’agit de la supernova observée par Tycho Brahé.
…………………………………………………………………………………….

(*) Tycho Brahe avser en supernova som han observerade.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
24

Je pense … euh … que les planètes tournent autour du soleil.
…………………………………………………………………………………….

Jag tror...tja...att planeterna kretsar kring solen.
…………………………………………………………………….…………….

…………………………………………………………………………………….

Et … la Terre ?
…………………………………………………………………………………….

Och...jorden?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Que la Terre bouge, cela serait bien commode. Hélas, c’est impossible !
…………………………………………………………………………………….

Jorden i rörelse, det hade varit rimligt och praktiskt. Men tyvärr är det omöjligt!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

L’argument d’Aristote ?
…………………………………………………………………………………….

Aristoteles argument?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Non pas. Une simple évidence de l’observation.
…………………………………………………………………………………….

Nej. En enkel iakttagelse.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Tu vois, imagine que les étoiles se distribuent vers le lointain comme cette frondaison d’arbres ou ces collines.
…………………………………………………………………………………….

Föreställ dig att stjärnorna är utspridda som träden och kullarna här utanför.

…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Si la Terre bougeait, on devrait observer un mouvement des étoiles proches sur le fond des étoiles lointaines.
…………………………………………………………………………………….

Om jorden rörde sig, skulle vi se de närmsta stjärnorna röra sig relativt de mer avlägsna.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

De même que ces arbres bougent sur le fond des collines lorsque je déplace la tête.
…………………………………………………………………………………….

Precis som vi ser träden röra sig relativt kullarna i bakgrunden, när vi rör på huvudet.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

J’ai fait le calcul, en supposant que les étoiles étaient à des millions et des millions de lieues.
…………………………………………………………………………………….

Jag har räknat på saken, under antagandet att stjärnorna är miljoner mil avlägsna.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

On devrait, même avec ces chiffres fous, fantastiques, pouvoir observer cette PARALLAXE. Or on n’observer RIEN DU TOUT !
…………………………………………………………………………………….

Till och med på sådana avstånd borde vi se en PARALLAX. Men vi ser INGET.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Comment Tycho Brahé aurait-il pu imaginer à l’époque que les plus proches étoiles étaient à cent mille milliards de kilomètres ?
…………………………………………………………………………………….

Hur kunde Tycho Brahe ha anat, på den tiden, att till och med vår närmsta stjärna är hundratusen miljarder kilometer bort?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
25

Il faut rester ouvert aux idées les plus folles. Mais là, hélas, ça ne tient pas. La Terre ne se meut point !
…………………………………………………………………………………….

Man ska vara öppen för de konstigaste idéer. Men i det här fallet fungerar det inte. Jorden är inte i rörelse. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Il faut se rendre à l’évidence : c’est le ciel qui bouge !
…………………………………………………………………………………….

Det måste medges: det är himlen som rör sig!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Kepler réside un an chez Tycho le danois. Mais un jour …
…………………………………………………………………………………….

Kepler stannade i ett år hos Tycho i Danmark. Men en dag...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Le Seigneur BRAHÉ vient de mourir d’un calcul …
…………………………………………………………………………………….

Herr Brahe avled just under en beräkning.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Un calcul …
…………………………………………………………………………………….

Beräkning…
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ça, c’est bien fait.
…………………………………………………………………………………….

Jaja, lika bra.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Kepler continuera longtemps d’exploiter les mesures astronomiques de Tycho Brahé, qui étaient les plus précises de l’époque.
…………………………………………………………………………………….

Kepler fortsatte att studera Brahes mätdata, som var de bästa i världen på den tiden.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mais, s’il suit la voie ouverte par Copernic, il garde certaines idées fixes.
…………………………………………………………………………………….

Men trots att han följde Copernicus, hade han sina egna fixa idéer.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Hans, Copernic a raison : le Soleil est le centre du monde, j’en suis sûr.
…………………………………………………………………………………….

Hans, Copernicus hade rätt: solen är världens mittpunkt, jag är säker.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Tiens, Hans, regarde : sur un plan, je puis inscrire un carré dans un cercle. Puis à nouveau un second cercle dans ce carré. J’y inscris alors un triangle équilatéral et je recommence avec un pentagone.
…………………………………………………………………………………...

Se här, Hans: jag kan skriva in en kvadrat i en cirkel. Sedan skriver jag in en mindre cirkel i kvadraten, en liksidig triangel i den cirkeln, sedan en pentagon.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
26

OCTAÈDRE
SOLEIL
MERCURE
VENUS
…………………………………………………………………………………….

OKTAEDER
SOLEN
MERKURIUS
VENUS
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

ICOSAÈDRE
VÉNUS
TERRE
…………………………………………………………………………………….

IKOSAEDER
VENUS
JORDEN
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

DODÉCAÈDRE
TERRE
MARS
…………………………………………………………………………………….

DODEKAEDER
JORDEN
MARS
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

TÉTRAÈDRE
MARS
JUPITER
…………………………………………………………………………………….

TETRAEDER
MARS
JUPITER
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

CUBE
JUPITER
SATURN
…………………………………………………………………………………….

KUB
JUPITER
SATURNUS
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Les planètes, êtres parfaits, se meuvent sur des sphères concentriques. Au centre se trouve évidemment le Soleil.
…………………………………………………………………………………….

Planeterna, perfekta som de är, rör sig på koncentriska sfärer. Solen är såklart i mitten. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Chaque sphère s’appuie sur les sommets d’un POLYÈDRE tandis qu’une autre vient s’appuyer sur ses faces. Et ainsi de suite …
…………………………………………………………………………………….

Varje sfär innehåller en POLYEDERS hörn och tangerar nästa polyeders sidor. Och så vidare...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
27

Voilà, Hans, le secret du monde : les orbites des six planètes se construisent à l’aide des cinq POLYÈDRES RÉGULIERS DE PLATON. Je le savais. Tout se boucle, tout s’agence. Je suis génial, génial !..
…………………………………………………………………………………….

Detta, Hans, är universums hemlighet: de sex planeternas banor styrs av PLATONS REGULJÄRA POLYEDRAR. Jag hade det på känn. Allt passar! Jag är ett geni!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Encore un qui prend sa vessie pour une lanterne !
…………………………………………………………………………………….

Ännu en tokstolle som tror att han räknat ut allt!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Maître, est-ce que tout cela cadre avec les mesures faites par Tycho Brahé ?
…………………………………………………………………………………….

Mästare, stämmer allt detta med Tycho Brahes mätningar?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Hélas non. Mais il y a quelque chose de plus étonnant.
…………………………………………………………………………………….

Tyvärr inte. Men det finns något ännu mer förvånande.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Les mesures de Tycho concernant les mouvements de Mars sont incontestables. J’ai fait et refait cent fois ses calculs. Il y a quelque chose qui ne tourne pas rond.
…………………………………………………………………………………….

Tychos mätningar av Mars rörelse är ovedersägliga. Jag har utfört beräkningarna om och om igen. Jag kommer inte ur knipan.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Tout cela, en fait, ne peut coller que si Mars, au lieu d’avoir une trajectoire en CERCLE, se déplace selon une ELLIPSE dont le Soleil occupe l’un des foyers.
…………………………………………………………………………………….

Man kan inte få Mars bana till en cirkel. Den måste vara en ellips med solen i ena brännpunkten. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

MARS
…………………………………………………………………………………….

MARS

…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
28

Mais alors Maître, le DOGME de PYTHAGORE, cette merveilleuse harmonie des cercles, la thèse d’ARISTOTE RELIANT LE CIRCULAIRE AU DIVIN, tout cela s’effondre ! ! !
…………………………………………………………………………………….

Men hur blir det då med PYTHAGORAS lära om den cirkulära harmonin, Aristoteles idé att cirkeln är gudomlig? Allt detta måste överges!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et oui, Hans. C’est la fin de tout cela. Les cercles de Ptolémée et le reste …
…………………………………………………………………………………….

Så är det, Hans. Allt måste förkastas. Ptolemaios cirklar, allt...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

J’avoue que j’ai moi-même du mal à y croire.
…………………………………………………………………………………….

Jag har svårt att tro det själv. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Figure-toi que, sur ces ellipses, la vitesse n’est même pas constante. Mars accélère en s’approchant du Soleil puis ralentit en s’en éloigant. Cela aurait bien surpris Pythagore !
…………………………………………………………………………………….

Tänk bara, en planets hastighet är inte likformig heller. Mars accelererar när den närmar sig solen, och decelererar på väg därifrån. Pythagoras hade blivit överraskad!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Johannes, c’est la Police !
…………………………………………………………………………………….

Johannes, polisen är här!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

La Police ? Mais qu’a-t-elle à voir avec Pythagore ?
…………………………………………………………………………………….

Polisen? Men vad bryr sig polisen om Pythagoras?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Nous ne savons pas qui est ce monsieur Pythagore dont vous parlez. Nous sommes venus arrêter votre mère, accusée de sorcellerie. Elle a donné à Jacob, le vitrier, une potion qui l’a rendu très malade.
…………………………………………………………………………………….

Vi vet inget om någon Pythagoras. Vi är här för arrestera er mor, som är anklagad för häxkonst. Hon har gett en trolldryck till glasmästare Jakob, som nu ligger sjuk.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
29

Les femmes furent décidément une constante source d’ennui pour ce pauvre Kepler.
…………………………………………………………………………………….

Kvinnorna var verkligen en ständig källa till bekymmer för stackars Kepler. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Hans, quand la tempête fait rage, il ne nous reste rien de plus noble que de jeter l’ancre de nos études pacifiques dans le flot de l’éternité.
…………………………………………………………………………………….

Hans, när stormen blåser upp finns inget annat att göra än att kasta ankar i studiernas hav.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Diable, ça va mal.
…………………………………………………………………………………….

Han mår uruselt. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Prends une plume et écris :
…………………………………………………………………………………….

Tag en penna och skriv:
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Cher Galilée, vous êtes un type épatant. Pourriez-vous m’envoyer en port dû une de vos merveilleuses lunettes …
…………………………………………………………………………………….

Käre Galileo, ni är en storartad man. Kan ni sända mig ett av era lika storartade teleskop...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

GALILEE
En 1623, dans le bureau du pape Urbain VIII, protecteur de Galilée.
…………………………………………………………………………………….

GALILEO
År 1623, hos påve Urban den VIII, Galileos beskyddare.  
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ma ! que me veut ce type du Nord ?..
…………………………………………………………………………………….

Ma! Vad vill den här nordbon? 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Alors, mon bon Galilée, quoi de neuf ?
…………………………………………………………………………………….

Messer Galileo, vad nytt?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
30

Encore une lettre de ce Kepler. Et des nouvelles de Rome. Là-bas ces imbéciles disent que ma lunette déforme la vision des choses. Leur preuve : les étoiles y apparaissent doubles …
…………………………………………………………………………………….

Ännu ett brev från Kepler. Och nyheter från Rom. Idioterna säger att mina teleskop förvränger tingen. Beviset? Vissa stjärnor ser dubbla ut...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et ça ne te choque pas qu’elles y apparaissent doubles, alors qu’à l’œil nu elles ne le sont pas ?
…………………………………………………………………………………….

Men tycker du inte att det är chockerande att stjärnorna ser dubbla ut, när de ser enkla ut för ögat?

…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et, par la Madonne, pourquoi ne seraient-elles pas doubles à la fin !? Pourqoi n’essaie-t-on pas de voir enfin l’Univers tel qu’il est, au lieu d’essayer de le construire en interprétant à tort et à travers les Saintes Ecritures !
…………………………………………………………………………………….

Vid madonnan, varför skulle de inte kunna vara dubbla? Varför inte ta världen som den kommer, i stället för att tvinga in den i en feltolkning av den heliga skrift?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Galilée, chu-ut !
…………………………………………………………………………………….

Galileo, shhhh…
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Le Saint-Esprit n’est pas astronome !
…………………………………………………………………………………….

Den helige ande är inte astronom!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ces jésuites sont des ânes. Ils prétendent que si la Terre bougeait, en jetant un caillou, il devrait tomber à côté de son point de chute !!
…………………………………………………………………………………….

Jesuiterna är åsnor. De tror att om jorden rörde sig skulle en fallande sten träffa marken, inte rakt under, utan vid sidan av!

…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
31

Or, si on navigue sur un bateau et qu’on lâche un caillou du haut du mât, en l’absence de vent, il tombe au pied du mât. Je l’ai vérifié.
…………………………………………………………………………………….

Men om vi är ombord ett skepp och släpper en sten från masttoppen, faller den rakt ner, såvitt det inte blåser. Jag har sett det själv.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ils disent aussi que si la Terre tournait, elle devrait éclater sous l’effet de la FORCE CENTRIFUGE.
…………………………………………………………………………………….

De säger också att om jorden roterade, skulle CENTRIFUGALKRAFTEN slita sönder den.
…………………………………………………………………………………….

CRACK!
…………………………………………………………………………………….

CRACK!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Basta ! Sa Sainteté sait qu’un jour fait quand même 24 heures ! La Terre tourne donc suffisamment lentement pour ne pas éclater.
…………………………………………………………………………………….

Basta! Hans helighet vet mycket väl att dygnet har 24 timmar! Jorden roterar så långsamt att den inte går sönder.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mon bon Galilée, du calme. La science se doit d’avancer prudemment. Ce ne sont que des hypothèses…
…………………………………………………………………………………….

Min käre Galileo, lugna er! Vetenskapen fortskrider försiktigt. Allt detta är bara hypoteser...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ché hypothèses ! Ma, L’Eglise ne pourrait-elle pas devenir un peu plus moderne ? Je ne vois pas en quoi le mouvement de la Terre flanquerait toute la religion par terre ?!
…………………………………………………………………………………….

Vilka hypoteser! Kan inte kyrkan vara lite mer tidsenlig? Jag förstår inte varför jordens rörelse är så intressant för alla religiösa typer!?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

La Bible n’est pas un livre scientifique !
…………………………………………………………………………………….

Bibeln är inte en vetenskaplig bok!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
32

Bon, voyons tes nouvelles découvertes.
…………………………………………………………………………………….

Nå, låt se dina senaste upptäckter.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Il y a des montagnes sur la Lune et le Soleil a la vérole …
………………………………………………………………………………….

Det finns berg på månen och solen har kvisor i ansiktet...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Que me dis-tu là ! ?
…………………………………………………………………………………….

Men vad säger du?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

La Lune n’est qu’un caillou plein de croûtes et le Soleil est tout tâché.
…………………………………………………………………………………….

Månen är bara en stor sten och solen har fläckar.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

J’ai tout entendu et c’est TRÈS grave.
…………………………………………………………………………………….

Jag hörde nog. MYCKET allvarligt.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Zut, le général des Jésuites …
…………………………………………………………………………………….

Tusan, jesuiternas ledare...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Galilée plaisantait … simple hypothèse de travail.
…………………………………………………………………………………….

Galileo behagar skämta...blotta arbetshypoteser...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Le Soleil et la Lune DOIVENT ÊTRE SPHÉRIQUES !
…………………………………………………………………………………….

Sol och måne MÅSTE VARA SFÄRISKA!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
33

Vous savez très bien qu’il ne plaisantait pas. Les mathématiques sont l’instrument du diable.
…………………………………………………………………………………….

Du vet mycket väl att han inte skämtar. Matematik är djävulens bländverk.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Aïe !..
…………………………………………………………………………………….

Ajajaj!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Vous n’êtes que des gens bornés.
…………………………………………………………………………………….

Ni är inskränkta och felvaggade!
……………………………………………………………………….………….

…………………………………………………………………………………….

Saint-Augustin disait avec juste raison qu’il valait mieux prier Dieu que d’interroger l’Univers…
…………………………………………………………………………………….

Augustinus sade med rätta att han hellre bad till Gud än rannsakade universum...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ils sont attachés aux bêtises d’Aristote, à une physique qui n’a jamais pu décrire correctement le moindre phénomène …
…………………………………………………………………………………….

Om vi håller fast vid Aristoteles dumheter kommer fysiken aldrig att ge en sann beskrivning av fenomenen...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Bien, puisque c’est ainsi, puisqu’on défie l’autorité des serviteurs de l’Eglise, tu l’auras voulu !
…………………………………………………………………………………….

Dåså, om det är så du vill ha det! Den kyrkliga auktoriteten låter sig inte ifrågasättas!

…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Galilée, tu es allé trop loin. Ces Jésuites sont puissants. Je ne pourrai rien …
…………………………………………………………………………………….

Galileo, du går för långt. Jesuiterna är mäktiga. Jag kan inte...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

On verra bien qui, de la raison ou de l’ignorance crasse, triomphera.
…………………………………………………………………………………….

Vi får snart se om logik eller dumstolt okunnighet triumferar.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

C’était tout vu. Galilée fut contraint de se rétracter publiquement en 1633.
…………………………………………………………………………………….

Hur det gick vet vi. Galileo blev tvungen att ta avstånd från sina åsikter 1633.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
34

NEWTON
…………………………………………………………………………………….

NEWTON
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Un matin de 1690, à Cambridge.
…………………………………………………………………………………….

En morgon, år 1690, i Cambridge.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Maître ?

……….………………………………………………………………………….

Mästare?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Il ne répond pas …
…………………………………………………………………………………….

Inget svar...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Milord Newton. Hum …
…………………………………………………………………………………….

Mylord Newton, ursäkta…
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Quoi encore ?
…………………………………………………………………………………….

Vad nu?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Milord, votre commande …
…………………………………………………………………………………….

Mylord, er beställning...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et bien quoi, ma commande ?

…………………………………………………………………………………….

Vad? Vad för beställning?
………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Du sel mercurique, du soufre, de l’aquafortis, de la céruse …
…………………………………………………………………………………….

Av kvicksilversublimat, svavelblomma, skedvatten, blyvitt...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Peste ! Allez me quérir ces drogues, c’est tout !
…………………………………………………………………………………….

Herregud! Gå och köp vad jag begärt, utan krångel!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
35

Quoi, vous ne saviez pas que Milord Newton, l’éminence scientifique de son temps, pratiquait l’alchimie ?
…………………………………………………………………………………….

Hursa? Visste ni inte att Newton, världens på sin tid främste vetenskapsman, var alkemist?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Voyons … le grimoire disait : une once de rognures d’ongles, un spouçon de vinaigre …
…………………………………………………………………………………….

Få se...svartkonstboken säger: ett uns avklippta naglar, en tesked vinäger...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Qu’est-ce qu’il fabrique ?
…………………………………………………………………………………….

Vad sysslar han med?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ah Ah Ah !.. je sens que j’approche … un jour je serai le maître du monde !
…………………………………………………………………………………….

Ha ha ha! Jag närmar mig! En dag är världen min!
………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ouah !.. quelle odeur !
…………………………………………………………………………………….

Fy! Vilken stank!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Anselme !
…………………………………………………………………………………….

Anselm!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Je vous ai vu hier avec la voisine …
…………………………………………………………………………………….

Jag såg dig med grannflickan igår...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Cette fille outrageusement décolletée.
…………………………………………………………………………………….

Slinkan med osedlig urringning.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Que cela ne se reproduise plus !
…………………………………………………………………………………….

Låt det inte hända igen!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Oui, maître …
…………………………………………………………………………………….

Nejdå, mästare...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Nous vivons dans un monde saisi par la luxure.
…………………………………………………………………………………….

Världen är begiven på onda lustar.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
36

My goodness, quand je pense à ce qu’écrit cet âne bâté de Leibniz, qu’il n’y a pas d’ESPACE ABSOLU.
…………………………………………………………………………………….

Min Gud, när jag tänker på vad den åsnan Leibniz har hävdat, att det inte finns något ABSOLUT RUM.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Anselme, allez me quérir une pinthe d’eau.
…………………………………………………………………………………….

Anselm, gå och hämta vatten.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Une pinthe d’eau … un seau, Milord ?
…………………………………………………………………………………….

Vatten...en hink, mylord? 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Je pends ce seau à une corde, à laquelle je donne un forte torsion.
…………………………………………………………………………………….

Jag hänger hinken i ett rep, som jag vrider upp ordentligt.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Puis je lâche le tout … dans un premier temps, le sceau tourne, mais pas l’eau. Sa surface reste plane.
…………………………………………………………………………………….

Sedan släpper jag...till att börja med snurrar hinken men inte vattnet. Ytan är plan. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Puis, du fait du frottement, l’eau est entraînée. Alors la FORCE CENTRIFUGE creuse sa surface.
…………………………………………………………………………………….

Sedan, genom friktion, sätts vattnet i rörelse. Och CENTRIFUGALKRAFTEN skapar en nedsänkning i ytan.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Regardez maintenant, je bloque le seau. L’eau, par INERTIE, continue à tourner. Sa surface reste creusée. Vous comprenez ?
…………………………………………………………………………………….

Om jag griper tag i hinken, fortsätter vattnet att snurra, på grund av sin TRÖGHET. Nedsänkningen i ytan kvarstår. Begriper du?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
37

Rien du tout, maître.
…………………………………………………………………………………….

Inte ett dyft, mylord.
………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Quadruple imbécile ! C’est pourtant clair ! Cela démontre qu’il existe un CONTENANT UNIVERSEL, un ESPACE ABSOLU. C’est cet espace, celui des étoiles du ciel, qui contient cet eau, et non ce seau.
…………………………………………………………………………………….

Din fyrfaldiga imbecill! Det är uppenbart! Det finns en UNIVERSELL BEHÅLLARE, ett ABSOLUT RUM. Detta rum, som innehåller stjärnorna, håller vattnet i rörelse, inte hinken.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

La FORCE CENTRIFUGE ne s’exerce, comme vous avez pu le voir, que lorsque cette eau tourne PAR RAPPORT A CET ESPACE ABSOLU. Leibniz n’est qu’un âne galeux, et je vais lui écrire.
…………………………………………………………………………………….

CENTRIFUGALKRAFTEN kan inte verka, ser du, om inte vattnet roterar relativt DETTA ABSOLUTA RUM. Leibniz är en jubelåsna, och det ska han få höra. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ouh là là, Leibniz ne va pas être content …
…………………………………………………………………………………….

Ojoj, Leibniz kommer inte att bli glad...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Dieu, dans son infine sagesse, a placé les astres dans le VIDE, non dans un espace empli de tourbillons, comme l’écrit ce français, Monsieur Descartes, qui confond l’Univers avec une tasse de thé.
…………………………………………………………………………………….

Gud, i sin oändliga visdom, placerade stjärnorna i ett TOMRUM, och inte i ett rum fullt av virvlar, som den franske filosofen Descartes hävar. Han misstar universum för en tekopp.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mais alors, entre les astres, il n’y a … RIEN ?
…………………………………………………………………………………….

Men finns det då INGET mellan stjärnorna?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

C’est cela, il n’y a RIEN.
…………………………………………………………………………………….

Just det, INGET.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
38

Rien … tiens, c’est vrai, j’ai inventé le RIEN.
…………………………………………………………………………………….

Inget...aha, se där, jag har uppfunnit INGET.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Qu’il ne faut pas confondre avec le NÉANT.
…………………………………………………………………………………….

Icke att förväxla med INGENTING.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Hmm … bien sûr.
…………………………………………………………………………………….

Klart som korvspad.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Voyez, Anselme. La FORCE GRAVITATIONNELLE, qui varie comme l’inverse du carré de la distance, tient les astres liés les uns aux autres.
…………………………………………………………………………………….

Se, Anselm. TYNGDKRAFTEN, som är omvänt proportionell till avståndet i kvadrat, håller stjärnorna samman. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Force Centrifuge
Terre
Lune
Force Gravitationnelle
…………………………………………………………………………………….

Centrifugalkraft
Jorden
Månen
Tyngdkraft
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Par cette force, qui agit  IMMÉDIATEMENT et À DISTANCE, et qui s’oppose à la FORCE CENTRIFUGE, la Lune est retenue à la Terre.
…………………………………………………………………………………….

Denna kraft verkar OMEDELBART på AVSTÅND, och motverkar CENTRIFUGALKRAFTEN, så att månen är bunden till jorden.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

De même le Soleil tient toutes les planètes autour de lui.
…………………………………………………………………………………….

På samma sätt hålls planeterna i banor runt solen.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ah, je suis génial, génial …
…………………………………………………………………………………….

Åh, jag är ett geni, ett geni...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

et tous les autres ne sont que des imbéciles dont aucun n’accède à des intuitions essentielles.
…………………………………………………………………………………….

och alla andra är dumskallar som inte kan uppnå mitt skådande av väsentligheter. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
39

Ils osent me critiquer ! Mais je les écraserai, je les écraserai tous, tu m’entends, TOUS !
…………………………………………………………………………………….

Och de vågar kritisera mig! Jag ska krossa dem, jag ska krossa er alla, hör ni det, ALLA!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Yes, Milord …
…………………………………………………………………………………….

Visst, mylord...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

OUARK !
…………………………………………………………………………………….

KVACK !
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Hmmm …
…………………………………………………………………………………….

Hmmm …
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et maintenant, va me quérir de la corne de vache pilée, vite !…
…………………………………………………………………………………….

Nå, spring nu och hämta malet kohorn, kvickt!
………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Euh … yes milord…
…………………………………………………………………………………….

Ehh...ska bli, mylord.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
40

WILLIAM HERSCHEL & PIERRE SIMON DE LAPLACE
…………………………………………………………………………………….

WILLIAM HERSCHEL & PIERRE SIMON DE LAPLACE
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Château de la Malmaison, en août 1802.
…………………………………………………………………………………….

Slottet la Malmaison, Augusti 1802.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Alors, comment se porte monsieur de Lanturlu ?
…………………………………………………………………………………….

Är ni vid god vigör, monsieur Vetgirig?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Toujours mieux dès que je suis en votre délicieuse compagnie, ma chère Sophie.
………………………………………………………………………………….

Ert angenäma sällskap vederkvicker mig alltid, kära Sofie. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mais, dites-moi, n’est-ce pas là-bas le baron de Laplace, en compagnie du Premier Consul ?
…………………………………………………………………………………….

Men säg mig, är det inte baron Laplace som konverserar förste konsulen?
………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Il semble bien, en effet …
…………………………………………………………………………………….

På min ära, det gör han...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mais, avec eux, quel est ce personnage avec un fort accent anglais ?
…………………………………………………………………………………….

Men vem kan herren med stark engelsk accent vara?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

C’est l’astronome Herschel. Approchons-nous. Leur conversation doit être passionnante.
…………………………………………………………………………………….

Det är astronomen Herschel. Låt oss göra hans bekantskap. De ser ut att ha ett livligt samtal. 

41

Monsieur Herschel, Laplace m’a tout dit sur vous. Vous construisez des télescopes, vous avez calculé la distance de la Terre au Soleil. Mais, plus encore, vous avez découvert, paraît-il, d’autres mondes qui défient notre imagination.
…………………………………………………………………………………….

Monsieur Herschel, jag har hört allt om er. Ni konstruerar teleskop, ni har beräknat avståndet till solen. Vad mera är, ni har uppdagat världar bortom all föreställning.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Monsieur le Premier Consul, il est vrai que l’Univers apparaît, dans nos instruments, plus vaste que nous ne le pensions. J’ai observé des UNIVERS-ÎLES, DES NÉBULEUSES FAITES DE MYRIADES D’ÉTOILES, dont la lumière a peut-être mis des millions d’années à nous parvenir.
…………………………………………………………………………………….

I sanning, monsieur förste konsul, världsalltet framträder i våra instrument som mycket större än vi förut anat. Jag har observerat ÖVÄRLDAR, NEBULOSOR BESTÅENDE AV MYRIADER STJÄRNOR, vilkas ljus behöver miljoner år för att nå jorden. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Herschel a tellement boulversé notre vision du monde qu’on ne sait plus où pourrait être son centre. Les étoiles bougent, le Soleit bouge aussi. La Voie Lactée est un grand disque fait de légions d’étoiles, et qui tourne sur lui-même…
…………………………………………………………………………………….

Herschel har så grundligt omskakat vår världsbild, att vi inte längre säkert vet var dess centrum ligger. Stjärnorna rör sig, och solen likaså. Vintergatan är en roterande skiva, gjord av oräkneliga stjärnor...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Bref,  LE MONDE CHANGE.
…………………………………………………………………………………….

Kort sagt, VÄRLDEN ÄR I RÖRELSE.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Je n’ai fait que découvrir les merveilles que le Créateur a laissé dans l’immensité de l’Univers.
…………………………………………………………………………………….

Jag har bara uppdagat de under som Skaparen nedlagt i vårt väldiga universum.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mais, tout le monde sait que la personne qui a remis de l’ordre dans tout cela, qui a élucidé définitivement les derniers secrets des trajectoires des planètes, c’est le mathématicien Laplace qui a fait ces merveilleux calculs, si précis …
………………………………………………………………………………….

Men som alla vet är det matematikern Laplace som bringat ordning i röran, rannsakat himlarnas lagar, beräknat planeternas banor... 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
42

A ce propos, Laplace, laissez-moi vous rappeler que Newton pensait que, lorsque les planètes quittaient leurs orbites, c’est Dieu qui les y replaçait. Qu’en pensez-vous ?
…………………………………………………………………………………….

Apropå det, Laplace, Newton lär ha trott att när planeterna lämnar sina banor, griper Gud in och sätter dem på plats igen. Vad tror ni om det?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Je vous dirai, Monsieur le Premier Consul, que je n’ai pas eu besoin de cet hypothèse dans mes calculs.
…………………………………………………………………………………….

Monsieur förste konsul, jag å min sida har inte funnit behov av någon sådan hypotes.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Herschel et Laplace, un nouvau monde naît.
…………………………………………………………………………………….

Herschel och Laplace, en ny värld föds.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mais, quelque chose m’étonne chez ce monsieur Herschel.
…………………………………………………………………………………….

Men det är något med monsieur Herschel som förvånar mig.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et quoi donc, Premier Consul ?
………………………………………………………………………………….

Nämligen vad, förste konsul?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
43

Il a une vie paisible, il s’entend bien avec sa femme, son fils va poursuivre son œuvre et il n’a pas d’ennemis. Ça n’est pas normal.
…………………………………………………………………………………….

Han har ett lugnt liv, kommer bra överens med sin frun, hans son tänker gå i hans fotspår och han har inga fiender. Det är inte normalt. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Dans le monde scientifique, voilà qui est assez exceptionnel !
…………………………………………………………………………………….

I den vetenskapliga världen är det sannerligen exceptionellt. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Oh, excusez-moi, voilà Joséphine !..
…………………………………………………………………………………….

Åh, ursäkta mig, här kommer Joséphine...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ainsi, mon cher Laplace, vous pensez que des mondes semblables au nôtre
peuvent exister autour des milliards de soleils de chaque galaxie.
…………………………………………………………………………………….

Alltså, min käre Laplace, tror ni att det finns miljarder världar liknande vår egen i varje galax?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Absolument
…………………………………………………………………………………….

Absolut!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Il y a de la vie sur d’autres planètes avec chacune une histoire, des civilisations.
…………………………………………………………………………………….

Säkert finns det liv på andra planeter, var och en med sin historia och civilisation. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
44

Herschel avait découvert les aspects QUALITATIFS de l’astronomie moderne : existence des galaxies, mouvement des étoiles, structure de la Voie Lactée, mouvement du Soleil. Le siècle suivant apportera des MESURES précises, les premières.
…………………………………………………………………………………….

Herschel hade upptäckt de KVALITATIVA aspekterna av vår moderna astronomi: existensen av galaxer, stjärnornas rörelse, Vintergatans struktur, solens rörelse. Det följande seklet såg de första precisa MÄTNINGARNA.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

CIEL !
…………………………………………………………………………………….

HIMMEL!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

En faisant deux repérages précis d’une étoile de la constellation du Cygne, en août et en décembre par rapport au fond des étoiles lointaines (parallaxe), l’allemand BESSEL, en 1838, détermine sa distance : 11 années-lumière.
…………………………………………………………………………………….

Genom att noggrant mäta en stjärnas läge i konstellationen Svanen (Cygnus), i augusti och december 1838, relativt en bakgrund av mer avlägsna stjärnor, fann BESSEL, en tysk astronom, dess avstånd från jorden: 11 ljusår.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Terre Août
Soleil
Terre Décembre
61 Cygni
Août
Décembre
…………………………………………………………………………………….

Jorden Augusti
Solen
Jorden December
61 Cygni
Augusti
December
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

La photographie permit ultérieurement de fixer les images célestes sur la pellicule, et aussi de collecter plus de lumière pendant de longues pauses nocturnes.
…………………………………………………………………………………….

Senare gjorde fotografiet det möjligt att föreviga bilder av himlakroppar, och också att synliggöra svaga ljuskällor genom långa exponeringstider.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ne bougeons plus !
…………………………………………………………………………………….

Inga rörelser nu!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
45

En 1912, Henrietta Leavitt
…………………………………………………………………………………….

År 1912, Henrietta Leavitt.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Les CÉPHÉIDES sont des étoiles dont l’éclat varie périodiquement. La mesure de leur distance, par la méthode de la parallaxe, n’est précise que jusqu’à quelques dizaines d’années-lumière. Mais elle montre, pour les Céphéides proches, que leur période est directement lièe à la puissance lumineuse qu’elles émettent. Plus elles émettent et plus leur période d’oscillation est longue.
…………………………………………………………………………………….

CEPHEIDER är stjärnor vars ljusstyrka varierar periodiskt. Avståndsmätning med parallaxmetoden är pålitlig bara upp till några dussin ljusår. Henrietta Leavitt visade att närliggande cepheiders ljusstyrka är relaterad till deras period. Ju ljusstarkare de är, desto längre är perioden.
………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

De sorte qu’en mesurant la quantité de lumière que je reçois d’une Céphéide et en évaluant, à partir de sa période, celle qu’elle est censée émettre, je peux calculer sa distance.
…………………………………………………………………………………….

Sambandet är så regelbundet att kännedom om en cepheids period och skenbara ljusstyrka låter en beräkna dess avstånd.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Je suis géniale.
…………………………………………………………………………………….

Jag är ett geni!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mais beaucoup doutent encore de la nature extragalactique des fameuses nébuleuses spirales.
…………………………………………………………………………………….

Men många betvivlar fortfarande att spiralnebulosorna verkligen ligger utanför vår galax. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

PALOMAR STORY
…………………………………………………………………………………….

PALOMAR STORY
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

En 1924, l’américain Edwin Hubble :
…………………………………………………………………………………….

År 1924, amerikanen Edwin Hubble :
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

My good friend, l’affaire est réglée. Je viens de découvrir une magnifique céphéide dans la nébuleuse spirale d’Andromède. Celle-ci n’est donc pas intérieure à notre galaxie. J’évalue sa distance à deux millions d’années-lumière.
…………………………………………………………………………………….

My dear friend, saken är biff. Jag har just upptäckt en magnifik cepheid i Andromedanebulosan. Den ligger helt klart utanför vår galax. Jag uppskattar avståndet till 2 miljoner ljusår. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
46

Le télescope du Palomar « voit » jusqu’à dix milliards d’années-lumière. La cosmologie moderne allait trouver là un instrument d’investigation à la hauteur de ses ambitions.
…………………………………………………………………………………….

Palomarteleskopet kan "se" upp till tio miljarder ljusår bort. Här hade de moderna kosmologerna ett instrument i par med sina ambitioner. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
47

Mais voici un autre épisode de cette quête inlassable. Depuis 1859, avec Kirchoff, on avait pris l’habitude de déterminer la nature caractéristique des corps émettant de la lumière en branchant un SPECTROSCOPE sur les télescopes.
…………………………………………………………………………………….

Men utvecklingen går ständigt framåt. Sedan Kirchhoffs upptäckt 1859 använder astronomerna ett SPEKTROSKOP med sina teleskop för att närmare utröna det mottagna ljusets natur.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

SPECTRE CARACTÉRISTIQUE
PRISME
LUMIÈRE
ÉMETTEUR
Rouge
RAIES
Bleu
…………………………………………………………………………………….

KARAKTÄRISTISKT SPEKTRUM
PRISMA
LJUS
STRÅLKÄLLA
Rött
LINJER
Blått
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Chaque atome, chaque molécule a un spectre bien défini.
…………………………………………………………………………………….

Varje atom och varje molekyl har ett tydligt spektrum. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Source s’éloignant
Rouge
Bleu
…………………………………………………………………………………….

Källa som avlägsnar sig 
Rött
Blått
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Source se rapprochant
Rouge
Bleu
…………………………………………………………………………………….

Källa som närmar sig
Röt
Blått
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Si la source lumineuse est animée d’une vitesse d’éloignement ou de rapprochement, l’ensemble des raies du spectre subira une translation vers le rouge (RED SHIFT) ou vers le bleu. Ainsi l’analyse du spectre donne non seulement la nature chimique de l’émetteur, mais aussi sa vitesse par rapport à nous.
…………………………………………………………………………………….

Om ljuskällan rör sig mot eller från prismat, förskjuts hela spektrumet mot det röda (rödförskjutning) eller blå. Spektralanalys ger därför information inte bara om stjärnans kemi utan även om dess rörelse. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

C’est l’effet DOPPLER-FIZEAU, qu’on a déjà évoqué dans l’album BIG BANG (BELIN).
…………………………………………………………………………………….

Detta kallas DOPPLEREFFEKTEN. För mer detaljer, se albument BIG BANG.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
48

En analysant les spectres en provenance de galaxies lointaines, Hubble et Humason découvrirent qu’ils présentaient un glissement vers le rouge, ou RED SHIFT. Ces galaxies nous fuyaient et ils montrèrent bientôt que cette vitesse de fuite était proportionnelle à leur distance par rapport à nous.
…………………………………………………………………………………….

När de analyserade spektra från avlägsna galaxer, fann Hubble och Humason att de flesta var rödskiftade. Galaxerna avlägsnar sig från oss och deras hastighet är proportionell mot avståndet. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

En toute logique, l’Univers devait être né d’une fantastique explosion initiale 
…………………………………………………………………………………….

Det tycks logiskt att universum börjat med en stor explosion...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
…….

LE BIG BANG
…………………………………………………………………………………….

DEN STORA SMÄLLEN

…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Elles nous fuient, Milton, elles nous fuient !..
…………………………………………………………………………………….

De flyr från oss, Milton, de flyr!

………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ne criez pas si fort, Edwin, elles ne peuvent pas vous entendre !
…………………………………………………………………………………….

Skrik lagom, Edwin, de kan inte höra dig!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
49

Mais alors … TOUT l’Univers est INSTATIONNAIRE ?
…………………………………………………………………………………….

Men då...är universum ICKESTATIONÄRT?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et cela, PERSONNE n’aurait osé l’imaginer jusqu’à cette découverte forfuite faite par Hubble.
…………………………………………………………………………………….

Ingen hade kunna ana det före Hubbles lyckosamma upptäckt.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Jusqu’en 1572, personne n’avait songé une minute que les astres puissent ne pas être éternels.
…………………………………………………………………………………….

Fram till 1575 kunde ingen tro att stjärnorna inte skulle lysa för evigt.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Jusqu’à ce que Tycho Brahé observe une SUPERNOVA, c’est-à-dire la mort violente d’une étoile.
…………………………………………………………………………………….

Men vid den tidpunkten observerade Tycho Brahe en SUPERNOVA, en stjärnas våldsamma död.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

En 1810, Herschel s’interrogeait déjà sur leurs moyens d’existence.
…………………………………………………………………………………….

Redan 1810 hade Herschel tänkt på stjärnornas uppehälle.
………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Comment produisent-elles leur lumière, avec quelle énergie ? Est-ce par la combustion du charbon ?
…………………………………………………………………………………….

Hur producerar de sitt ljust? Var kommer energin från? Är det kol som förbränns?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
50

En 1938, Hans Bethe, au Danemark.
…………………………………………………………………………………….

År 1938, Hans Bethe, i Danmark.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Chérie, tu vois toutes ces étoiles …
…………………………………………………………………………………….

Kära du, ser du alla stjärnorna?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Oui, et alors ?
…………………………………………………………………………………….

Ja, och?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Eh bien, je suis le seul homme à savoir pourquoi elles brillent.
…………………………………………………………………………………….

Jag är den enda människa som vet varför de skiner.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Tu ferais mieux de t’occuper de ta carrière, au lieu de rêver à toutes ces sottises !
…………………………………………………………………………………….

Du borde tänka på din karriär i stället för att drömma om sånt trams! 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Bethe venait de découvrir que les étoiles fonctionnaient comme des bombes thermonucléaires.
…………………………………………………………………………………….

Bethe hade precis insett att stjärnor fungerar som termonukleära bomber.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Quoi ? Qu’est-ce que j’ai dit ?
…………………………………………………………………………………….

Va? Vad surar du för?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

A l’Université de Louvain, l’abbé Lemaître, éminent mathématicien :
…………………………………………………………………………………….

Vid Louvains universitet, fader Lemaître, framstående matematiker:
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Si l’Univers est en EXPANSION, alors c’est qu’il y a très longtemps il se trouvait concentré en un ATOME PRIMITIF, extrêmement chaud et dense, qui correspond à l’époque de la CRÉATION.
…………………………………………………………………………………….

Om universum EXPANDERAR, måste det för länge sedan ha varit samlat i en URATOM, ofantligt het och tät, vilket motsvarar SKAPELSEN.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
51

Mais alors ? la BIBLE reprend du poil de la bête !..
…………………………………………………………………………………….

Men vad nu? BIBELN är på frammarsch!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Il faut seulement retoucher les dates. Cela situerait la Genèse il y a douze ou quinze milliard d’années.
…………………………………………………………………………………….

Du behöver bara justera datumen lite. Genesis borde ha utspelat sig för mellan tolv och femton miljarder år sedan. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

De l’autre côté de la Manche, à Cambridge, Fred Hoyle combat cette hypothèse farouchement. Selon lui, l’Univers s’enrichit sans cesse de nouveaux atomes par un phénoméne de CRÉATION CONTINUE.
…………………………………………………………………………………….

På andra sidan av engelska kanalen, i Cambridge, får den nya hypotesen motstånd från Fred Hoyle. Enligt honom växer universum kontinuerligt, och nya atomer uppstår i en FORTLÖPANDE SKAPELSE.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

En somme, Hoyle fait tout pour lutter contre ce retour en force de la théologie dans la science.
…………………………………………………………………………………….

Hoyle vill med andra ord hålla teologin utanför vetenskapen. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Une église contre une autre …
…………………………………………………………………………………….

En kyrka mot en annan...
…………………………………………………………………………………….

52

LES QUASARS
Observatoire de Pasadena (USA) 1960
Le professeur Jesse Greenstein reçoit l’étudiant Thomas Mattews
…………………………………………………………………………………….

KVASARERNA
Observatory of Pasadena (USA) 1960
Professor Jesse Greenstein träffar studenten Thomas Matthews.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Qu’est-ce que cela ?
…………………………………………………………………………………….

Vad är detta?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

… jamais vu un spectre pareil !..
…………………………………………………………………………………….

...har aldrig sett ett sådant spektrum!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Un spectre tout à fait étonnant, ne trouvez-vous pas, Thomas …
…………………………………………………………………………………….

Ett förbluffande spektrum, eller vad säger du, Thomas?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Il ya six raies bizarres, complètement dans le rouge. Et ça vient d’une étoile tout à fait minable …
…………………………………………………………………………………….

Sex konstiga linjer, alla röda. Och detta från en liten skruttig stjärna...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
53

Cela fait un paquet d’années que j’analyse des spectres. Aucun corps n’émet comme cela !
…………………………………………………………………………………….

Jag har analyserat spektra  i åratal men aldrig sett något liknande!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Comme c’est complètement dans le rouge, si c’était l’effet Doppler ? par exemple de l’hydrogène avec une vitesse de fuite énorme ?
…………………………………………………………………………………….

Linjerna är lågfrekeventa, kan det vara dopplereffekten? Till exempel väte som avlägsnar sig med enorm hastighet?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Thomas ! S’il avait une telle vitesse de fuite, il serait alors très loin, selon la loi de Hubble, qui dit que cette vitesse est proportionnelle à la distance. Si cela était, cette poussière minuscule 50 000 fois plus petite que la Voie Lactée, émettrait 100 fois plus d’énergie qu’elle !
…………………………………………………………………………………….

Thomas! Enligt Hubbles lag är hastigheten proportionell mot avståndet. Om stjärnans hastighet vore så hög, skulle den vara mycket avlägsen. Och detta lilla objekt, 50000 gånger mindre än Vintergatan, skulle utstråla 100 gånger så mycket energi.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Vous pouvez disposer …
…………………………………………………………………………………….

Du kan gå...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Moi, pour ce que j’en disais …
…………………………………………………………………………………….

Tja, om du säger det, så...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Que connaît-il à la spectroscopie ? Il est radioastronome.
…………………………………………………………………………………….

Vad vet han om spektroskopi? Han är radioastronom.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
54

UN AN PLUS TARD
Maarten Schmidt :
…………………………………………………………………………………….

ETT ÅR SENARE
Maarten Schmidt:
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Hey, Jesse, tu vois ce spectre d’un de ces objets bizarres, « quasi stellaires », ces QUASARS, détectés il y a un an.
…………………………………………………………………………………….

Hörru, Jesse, kolla på spektrumet från de här konstiga, "kvasistellära" objekten, KVASARERNA som vi mätte upp för ett år sedan.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Oui, Maarten.
…………………………………………………………………………………….

Ja, Maarten.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Il est d’un calme ce hollandais …
…………………………………………………………………………………….

Nederländaren är kolugn…
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Tu vois ce spectre de l’hydrogène ?
…………………………………………………………………………………….

Ser du detta vätespektrum?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Tu superposes et tu fais glisser vers le rouge.
…………………………………………………………………………………….

Håll dem bredvid varandra och rödskifta.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ils sont IDENTIQUES.
…………………………………………………………………………………….

De är IDENTISKA.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
55

Jesse, c’est le plus beau jour de ma vie.
…………………………………………………………………………………….

Jesse, det här mitt livs vackraste dag.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Cet objet est à deux milliards d’années-lumière et nous fuit à 47 000 kilomètres par seconde.
…………………………………………………………………………………….

Objektet är två miljarder ljusår bort och avlägsnar sig 47000 kilometer per sekund.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et en étant à peine plus gros qu’une étoile, il émet plus d’énergie qu’une galaxie toute entière.
…………………………………………………………………………………….

Trots att det inte är större än en stjärna, avger det mer energi än en hel galax.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Comment sais-tu cela ?
…………………………………………………………………………………….

Hur vet du det?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Oh, rien …
…………………………………………………………………………………….

Åh, glöm det...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

LE RAYONNEMENT FOSSILE
En 1964, dans le New Jersey
…………………………………………………………………………………….

DEN KOSMISKA BAKGRUNDEN
År 1964, någonstans i  New Jersey
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Alors, les gars ? Vous avez pu éliminer le parasite radio ?
…………………………………………………………………………………….

Nå? Har ni blivit av med den där radioparasiten?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
56

Rien à faire ! Penzias a bouché toutes les fissures avec du ruban adhésif.
…………………………………………………………………………………….

Inget att göra! Penzias har tejpat över alla sprickor och skarvar.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ça ne pouvait pas être les … trucs des pigeons ?
…………………………………………………………………………………….

Skulle det kunna vara duvsk...duvspillning?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Non, non. Wilson a tout nettoyé. Aucun changement. On a toujours ce fichu parasite radio. Et le plus curieux c’est que c’est ISOTROPE : il en arrive autant de toutes les directions du Cosmos.
…………………………………………………………………………………….

Nej, nej. Wilson rensade bort den. Ingen skillnad. Signalen är kvar. Vad mera är, den är ISOTROP. Lika stark i alla riktningar.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Il n’y a donc pas de source émettrice quelque part.
…………………………………………………………………………………….

Alltså ingen sändare på någon enda plats.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Je vous ai amené ce gars, Dicke, de Princeton, qui a une idée sur l’origine de ce parasite.
…………………………………………………………………………………….

Min polare Dick, från Princeton, har sina egna idéer om strålningens ursprung.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

C’est bien ça !..
…………………………………………………………………………………….

Mycket riktigt!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

C’est bien ça, QUOI ?
…………………………………………………………………………………….

Mycket riktigt VAD?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ce que vous captez, c’est la « cendre » du BIG BANG, le reste fossile du formidable rayonnement primitif.
…………………………………………………………………………………….

Vad ni detekterat är "askan" från BIG BANG, svaga lämningar av den ursprungliga strålningen.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Apparemment oui …
…………………………………………………………………………………….

Tydligen är det så...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
57

MAIS OÙ EST PASSÉE L’ANTIMATIÉRE ?
…………………………………………………………………………………….

MEN VART TOG ANTIMATERIAN VÄGEN?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Dans ce magnifique tour de passe-passe nommé BIG BANG, il subsiste un dilemme embarassant. A partir du rayonnement primitif, matière et antimatière se créent. L’Univers se refroidissant, c’est l’hécatombe. Particules et antiparticules s’annihilent. Il en restera UNE SUR UN MILLIARD (*).
…………………………………………………………………………………….

Denna magnifika kosmogoni lämnar något oförklarat: ur den energetiska strålningen efter big bang uppstod både materia och anitmateria. När universum kallnade, annihilerade partiklar och antipartiklar varandra. Bara en partikel av en miljard blev över. (*)
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mais, d’après le calcul RIEN n’aurait dû subsister.
…………………………………………………………………………………….

Men enligt beräkningar borde INGET ha blivit över.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

ABSOLUMENT RIEN.
…………………………………………………………………………………….

INGET ALLS.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Alors, où est l’ANTIMATIÈRE ?
…………………………………………………………………………………….

Jaha, så var är ANTIMATERIAN?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

La séparation s’est-elle faite au niveau des galaxies ?
…………………………………………………………………………………….

Skedde separationen på galaxnivå?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ou des AMAS DE GALAXIES ?
…………………………………………………………………………………….

Eller mellan GALAXHOPAR?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

(*) Voir BIG BANG, même auteur.
…………………………………………………………………………………….

(*) Se BIG BANG av samme författare.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
58

JEAN-MARIE SOURIAU, professeur à l’Université de Provence, pense que l’Univers s’est scindé en deux moitiés.
…………………………………………………………………………………….

JEAN-MARIE SOURIAU, professor vid universitetet i Provence, tror att universum delats i två halvor.

…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ci-contre une image en 2 dimensions.
…………………………………………………………………………………….

Här är en tvådimensionell bild.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Un univers FINI, FERMÉ SUR LUI-MÊME. Une sorte d’hypersphère À TROIS DIMENSIONS (*) où la matière occupe un hémisphère et l’antimatière l’autre.
…………………………………………………………………………………….

Ett ÄNDLIGT, SLUTET universum. Ett slags tredimensionell HYPERSFÄR (*) där ena halvsfären innehåller materia och den andra antimateria.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

MATIÈRE
ANTIMATIÈRE
…………………………………………………………………………………….

MATERIA
ANTIMATERIA
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

À la frontière ont lieu des ANNIHILATIONS MATIÈRE-ANTIMATIÈRE conduisant à un NO MATTER’S LAND.
…………………………………………………………………………………….

De två materieslagen annihilerar varandra vid ekvatorn vilket leder till ett tomrum, ett slags Ginnungagap. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Nous sommes quelque part, ici, dans le demi-Univers de la matière.
…………………………………………………………………………………….

Vi är någonstans här, i halvsfären som innehåller materia.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

PÔLE
…………………………………………………………………………………….

POL
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et cette calotte, centrée sur la Terre, représente le champ d’observation des plus puissants télescopes du monde, qui détectent des QUASARS à quinze milliards d’années-lumière.
…………………………………………………………………………………….

Och kalotten som omger jorden representerar våra teleskops synfält. De ser KVASARER på femton miljarder ljusårs avstånd.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et qu’est-ce qu’on observe à ces distances-là ?
…………………………………………………………………………………….

Vad ser man på de avstånden?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Essentiellement les QUASARS.
…………………………………………………………………………………….

Huvudsakligen KVASARER.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et, comme vous pouvez le voir, une portion de la frontière du NO MATTER’S – LAND serait observable, de même que les anti-quasars qui seraient au-delà.
…………………………………………………………………………………….

Som ni ser är en del av Ginnungagap inom synhåll, och några anti-kvasarer på andra sidan.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

(*) Voir le GÈOMÈTRICON
…………………………………………………………………………………….

(*) Se även GEOMETRICON
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
59

Et alors ?
…………………………………………………………………………………….

Och?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Quand on observe en direction d’OPHIUCUS (le serpent), dans le SAGITTAIRE, on constate qu’à partir de quinze milliards d’années-lumière, les quasars disparaissent, pour réapparaitre 400 millions d’années-lumière plus loin.
…………………………………………………………………………………….

När vi ser mot ORMBÄRAREN (Ophiuchus) på södra stjärnhimlen ser vi ett bälte utan kvasarer, 400 miljoner ljusår brett och på 15 miljarder ljusårs avstånd.

…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

D’après SOURIAU, ce manque traduit l’existence de cette couche équatoriale, vidée par les annihilations et épaisse d’un demi-milliard d’années-lumière.
………………………………………………………………………………….

SOURIAU anser att detta kvasarfria bälte är just området mellan halvsfärerna, som tömts genom att materia och antimateria annihilerat varandra. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et, au delà, ce qu’on observerait, ce seraient des ANTIQUASARS, fait d’antimatière.
…………………………………………………………………………………….

Vad vi ser bortom bältet skulle då vara ANTIKVASARER, bestående av antimateria. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Le plus lointain quasar, ou antiquasar, observé est localisé à quelques quinze milliards d’années-lumière.
…………………………………………………………………………………….

Den mest avlägsna kvasar, eller antikvasar, vi observerat är ungefär femton miljarder ljustår bort. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

SOURIAU évalue le PÉRIMÈTRE de cet univers à 60 MILLIARDS d’années-lumière.
…………………………………………………………………………………….

SOURIAU uppskattar vårt universums omkrets till cirka 60 miljarder ljusår.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
60

Ce qui fait qu’on observerait avec les moyens actuels la MOITIÉ de l’Univers existant.
…………………………………………………………………………………….

Om det stämmer, skulle vi med våra nuvarande instrument observera HÄLFTEN av det existerande universum.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Si je comprends bien, ce modèle d’Univers a DEUX PÔLES : un pour la matière et un pour l’antimatière. Ils sont antipodaux. Ce qui veut dire, en trois dimensions, que les directions en question sont opposées.
…………………………………………………………………………………….

Om jag förstår rätt, har universum i denna modell TVÅ POLER: en för materia och en för antimateria. De är antipoder. I vårt tredimensionalla rum är dessa riktningar motsatta. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Au début du siècle, on avait laborieusement débarassé l’Univers de tout centre. Si ce modèle décrit la réalité, nous en avons deux. Et, que trouverons-nous alors en ces deux points ?
…………………………………………………………………………………….

Vid förra seklets början gjorde vi oss med stor möda kvitt föreställningen om ett centrum. Om den här modellen stämmer, finns det två. Och vad finns i dessa två punkter?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ce ne peut être qu’OHRMAZD et ARHIMAN (*).
…………………………………………………………………………………….

Säkert inget annat än AHURA MAZDA och AHRIMAN. (*)
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et la bande équatoriale serait … MITHRA ?
…………………………………………………………………………………….

Och bältet vid ekvatorn bevakas av...MITRA?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

En dépouillant les données astronomiques, SOURIAU trouve aussi que l’Univers est FEUILLETÉ COMME UN PÂTE. En deux dimensions, ceci donnerait une accumulation selon des parallèles. Les axes des galaxies pointeraient, grosso modo, vers l’axe polaire.
…………………………………………………………………………………….

Efter att ha studerat de astronomiska mätningarna upptäckte SOURIAU också att universum består av lager, som en SMÖRDEG. I två dimensioner skulle det se ut som en parallella ränder. Galaxernas axlar föredrar att peka mot himmelspolerna. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

En fait, ce feuilletage se manifeste au niveau des grands halos plats des galaxies, récemment découverts. Les axes des parties centrales gardant des orientations tout à fait quelconques.
…………………………………………………………………………………….

Denna anisotropi är synlig i de nyligen upptäckta molnlika ljusgårdarna (halor) kring galaxerna. Själva galaxaxlarna pekar i slumpmässiga riktningar.
………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

(*) De fait, les directions polaires, calculées par SOURIAU, sont assez voisines de celles de la cosmologie perse.
…………………………………………………………………………………….

(*) De kosmiska polerna beräknade av SOURIAU, påminner inte så lite om de i persisk kosmologi.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
61

BURP !
…………………………………………………………………………………….

RAAP!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ouh là là, ces cerises à l’eau-de-vie …
…………………………………………………………………………………….

Ojoj, körsbär i brännvin, dålig idé...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

UNIVERS JUMEAUX
…………………………………………………………………………………….

TVILLINGUNIVERSUM
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Après l’effondrement de sa théorie de la création continue, voici Fred Hoyle chevauchant une nouvelle idée :
…………………………………………………………………………………….

Efter att idén om fortlöpande skapelse misslyckats, kommer Fred Hoyle med en ny idé: 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
L’univers de matière, que nous connaissons, ne constitue qu’une MOITIÉ DU RÉEL. L’autre moitié, l’Univers d’antimatière, est à situer dans un UNIVERS JUMEAU du nôtre. Au moment du BIG BANG, ces deux univers se sont séparés et sont partis vivre leur vie. Mais leur FLÈCHES DU TEMPS sont OPPOSÉES : Le futur de l’un est le passé de l’autre, et vice-versa.
…………………………………………………………………………………….

Vårt universum av materia är bara HÄLFTEN AV VERKLIGHETEN. Den andra halva, som innehåller antimateria, utgör ett TVILLINGUNIVERSUM. Vid BIG BANG skiljdes de två universa åt och är nu separata. Men deras TIDSPILAR är MOTSATTA. Vad som är framtid i ett är dåtid i det andra, och vice versa. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Le contexte géométrique d’un tel modèle a quelque chose d’assez déconcertant.
…………………………………………………………………………………….

Den geometriska betydelsen av denna modell är inget för kvackmagade. 

…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
62

Ces mondes pourraient être « en miroir » vis-à-vis de l’espace ET DU TEMPS. Ce qui apparaîtrait DEXTROGYRE dans un des univers, deviendrait LÉVOGYRE dans l’autre. Et le film des événements de l’un des univers ne serait que le film de l’autre, vu à l’envers, et à REBROUSSE – TEMPS :
…………………………………………………………………………………….

De två världarna kunde vara spegelbilder av varandra, i både rum OCH TID. Vad som är HÖGERHÄNT i ena världen är VÄNSTERHÄNT i den andra. Och ett händelseförlopp i ena världen motsvaras av ett speglat förlopp i den andra, både rumsligt speglat och i omvänd tid.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

ANTI-LANTURLU
LANTURLU
…………………………………………………………………………………….

ANTI-VETGIRIG
VETGIRIG
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Cette bande bilatère revêt deux fois le classique ruban de Möbius. Si celui-ci était un miroir, la bande serait … sa propre image !
…………………………………………………………………………………….

Det här tvåsidiga bandet är en tvåfaldig övertäckning av det klassiska möbiusbandet. Om det vore en spegel, skulle bandet vara sin egen spegelbild! 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Le BIG BANG serait le décollement de l’Univers, initialement collé sur cette surface de l’instant zéro, inorientable dans l’espace et le temps (un ruban de Möbius à quatre dimensions). Le face à face de deux régions d’Univers créerait cette apparence de gémellité.
…………………………………………………………………………………….

BIG BANG skulle vara det ögonblick när vårt icke-orienterbara universum, ett slags fyrdimensionellt möbiusband, delades i två. Paren av motsatta regioner skapar det randiga utseendet.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et la matière ne serait que de la matière antipodale.
…………………………………………………………………………………….

Och antimateria skulle vara samma sak som antipodmateria.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

MÖBIUS (MIROIR)
BANDE BILATÈRE
INSTANT ZERO
…………………………………………………………………………………….

MÖBIUS (SPEGEL)
TVÅSIDIGT BAND
TID NOLL
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Vite …
…………………………………………………………………………………….

Fort…
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
63

LA VIE EXTRATERRESTRE
…………………………………………………………………………………….

UTOMJORDISKT LIV
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Tirésias, je ne crois plus au PÈRE NOËL.
…………………………………………………………………………………….

Tiresias, jag tror inte på tomten längre. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et pourquoi, Anselme ?
…………………………………………………………………………………….

Varför inte, Anselm?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Suis mon raisonnement. Depuis le début du siècle, on a compris qu’il n’existait qu’un NOMBRE LIMITÉ D’ÉLÉMENTS CHIMIQUES.
…………………………………………………………………………………….

Jag resonerar som så: sedan seklets början vet vi att det bara finns ett BEGRÄNSAT ANTAL KEMISKA GRUNDÄMNEN. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Un peu plus d’une centaine d’atomes formant la TABLE DE MENDELEIEV.
…………………………………………………………………………………….

Ett drygt hundratal atomslag utgör Mendelejevs PERIODISKA SYSTEM. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Avec ces cent atomes, on peut former des molécules variées. Celles qui sont basées sur l’atome de CARBONE sont particulières.
…………………………………………………………………………………….

Med dessa hundra atomslag kan diverse molekyler byggas. De KOLBASERADE är speciellt intressanta. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

CH4
CO2
C2H2
SiO2
…………………………………………………………………………………….

CH4
CO2
C2H2
SiO2
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Elles correspondent à des formules assez STABLES pour être VIABLES, mais pas trop, pour permettre des ÉCHANGES CHIMIQUES extrêmement variés. Le SILICIUM donne aussi de très nombreux composés. Mais ceux-ci sont TROP STABLES pour servir de base à la vie. Les plantes réalisent aisément la PHOTOSYNTHÈSE en décomposant le GAZ CARBONIQUE CO2. Elles seraient incapables d’agir sur le composé de Silicium équivalent : la SILICE SiO2, beaucoup trop stable.
…………………………………………………………………………………….

Dessa ämnen är så stabila att de kan ansamlas, men inte så stabila att de inte kan delta i kemiska reaktioner. Kisel kan också ingå i många föreningar, men dessa är för stabila för att utgöra basen för liv. Växter utför FOTOSYNTES genom att spjälka och binda koldioxid, CO2. De skulle inte kunna göra detsamma med kiseldioxid, SiO2, som är en alltför stabil molekyl. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

La nature n’a pas une imagination infinie. De même que cent atomes suffisent à constituer les briques de la MATIÈRE, de même on retrouve, d’un bout à l’autre de notre galaxie, et sans doute dans toutes les galaxies de l’Univers, les MÊMES COMPOSÉS ORGANIQUES.
…………………………………………………………………………………….

Naturens rikedom är trots allt begränsad. Ett hundratal olika atomslag bildar all MATERIA, och så samma sätt finner vi överallt i vår galax (och troligen i andra) SAMMA ORGANISKA ÄMNEN.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Comme par exemple cette molécule d’alcool éthylique.
…………………………………………………………………………………….

Till exempel den här etylalkoholmolekylen. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
64

Le Soleil est une étoile très banale dans notre galaxie, qui en comporte cent milliards et qui recèle sans doute des milliards de systèmes planétaires voisins du nôtre.
…………………………………………………………………………………….

Solen är en medelmåttig stjärna i vår galax, en av hundra miljarder stjärnor, och troligen finns miljarder solsystem som vårt. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Des calculs sur ordinateur ont montré qu’à partir de gaz et de poussières orbitant autour d’une étoile, un système planétaire tendait à se constituer, avec des grosses planètes à l’état quasi liquide à la périphérie, du type Saturne ou Jupiter, et des petites planètes solides près de l’étoile.
…………………………………………………………………………………….

Datorsimuleringar har visat hur solsystem bildas från gasmoln runt stjärnor, med gasjättar som Jupiter och Saturnus ytterst och små fasta planeter närmare stjärnan. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

De temps à autre, il se trouve une planète ayant une masse suffisamment importante pour pouvoir retenir une atmosphère. Par ailleurs, il faut qu’elle se situe dans l’étroite BANDE DE L’EAU LIQUIDE. En deça, l’eau est à l’état de VAPEUR : il fait TROP CHAUD pour que la vie naisse sans être « cuite ». Au delà, l’eau se fige en GLACE et les substances ne sont plus assez mobiles.
…………………………………………………………………………………….

Då och då finner vi en planet med tillräcklig massa för att hålla kvar en atmosfär. Men planeten måste även vara på lagom avstånd från sin sol. Är den för nära, är vattnet i gasfas: ÅNGA. Är den för långt bort, fryser vattnet till IS. Bara i flytande form kan vatten härbärgera liv som vi känner det. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mais, même avec ces contraintes, la VIE doit être un phénomène terriblement BANAL à travers l’Univers.
…………………………………………………………………………………….

Men även med stränga villkor som dessa måste LIVET vara ett vanligt fenomen i universum.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
65

Il y a peut-être, d’après mes calculs, une étoile sur cent mille, dans notre galaxie, dont au moins une planète porte une VIE DÉVELOPPÉE et des ÊTRES INTELLIGENTS.
…………………………………………………………………………………….

Enligt mina beräkningar har kanske en stjärna av hundratusen, i vår galax, minst en planet som har högre, intelligenta livsformer.

…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ça fait UN MILLION DE SYSTÈMES HABITÉS DANS LA GALAXIE !
…………………………………………………………………………………….

Inalles EN MILJON BEBODDA SOLSYSTEM I VÅR GALAX!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et peut être mille milliards d’êtres évolués par galaxie.
…………………………………………………………………………………….

Och i runda slängar tusen miljarder varelser per galax.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Il peut y avoir des milliards de galaxies dans l’Univers connu. Ce qui ferait mille milliards de milliards de gars que le PÈRE NOËL devrait visiter en une seule nuit …
…………………………………………………………………………………….

Lägg därtill att det synliga universum innehåller miljarder galaxer, och vi inser att jultomten inte kan besöka dem alla på en enda natt...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Techniquement infaisable !
…………………………………………………………………………………….

Tekniskt omöjligt!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

IEHAH!
…………………………………………………………………………………….

IEHAH!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

C’est pour cette raison que je ne crois plus au Père Noël.
…………………………………………………………………………………….

Därför tror jag inte längre på jultomten.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
66

CONTACTS ?
…………………………………………………………………………………….

KONTAKT?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

La sonde VOYAGER vient de passer l’orbite d’Uranus. Elle sort, après dix années de voyage, du SYSTÈME SOLAIRE.
…………………………………………………………………………………….

Sonden VOYAGER har passerat Uranus bana. Den har lämnat SOLSYSTEMET efter 10 års resa.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

La plus proche étoile est DIX MILLE FOIS PLUS LOIN ! Au train où elle va, elle l’atteindra dans cent mille ans …
…………………………………………………………………………………….

Närmsta stjärna är TIOTUSEN GÅNGER SÅ LÅNGT BORTA! Att färdas en sådan sträcka tar hundratusen år...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Impossible, depuis ALBERT EINSTEIN, de dépasser cette fichue vitesse de la lumière de 300 000 km/s (*).
…………………………………………………………………………………….

Det är omöjligt, enligt ALBERT EINSTEIN, att överskrida ljusets hastighet, 300000 km/s. (*)
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et à cette allure, on se traîne litérallement !
…………………………………………………………………………………….

Den hastighetsbegränsningen får vi lov att hålla!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

En comptant l’accélération et la décélération, avec une fusée crachant des bombes à hydrogène, il faudrait compter 40 ANNÉES DE VOYAGE pour atteindre la plus proche étoile.
…………………………………………………………………………………….

En raket driven av vätebomber skulle behöva 40 år att ta sig till vår närmsta stjärna, acceleration och inbromsning medräknat. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et qui nous dit qu’on y trouverait quelque chose d’intéressant ?!?
…………………………………………………………………………………….

Och vad har vi för garanti att det skulle finnas något sevärt där?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Faire tout ce voyage pour rien !

…………………………………………………………………………………….

Vilken resa att göra förgäves!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

(*) Voir TOUT EST RELATIF, même auteur.
…………………………………………………………………………………….

(*) Se ALLT ÄR RELATIVT av samme författare.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
67

UN SOIR D’AOÛT 1967
Anthony Hervish et Jocelyn Bell, au radiotélescope de Cambridge.
…………………………………………………………………………………….

EN KVÄLL I AUGUSTI 1967
Anthony Hervish och Jocelyn Bell, vid radioteleskopet i Cambridge.
………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

SPRIOUITCH
SPRIOUITCH
SPRIOUITCH
………………………………………………………………………………….

SPRIOUITCH
SPRIOUITCH
SPRIOUITCH
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Jocelyn, vous entendez cette émission de radio modulée ?
…………………………………………………………………………………….

Jocelyn, hör du den här modulerade radiokällan?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Oui, Anthony, j’entends.
…………………………………………………………………………………….

Ja, Anthony, jag hör.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Jocelyn, « ils » nous parlent !
…………………………………………………………………………………….

Jocelyn, "de" talar till oss!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Oui, Anthony, c’est merveilleux !
…………………………………………………………………………………….

Åh, Anthony, så underbart!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Fausse alerte. Cela n’était que l’émission radio d’un PULSAR (étoile à neutrons en rotation rapide) qui se comporte comme une sorte de phare radio.
…………………………………………………………………………………….

Falskt alarm. Det vara bara en radiosignal från en PULSAR (snabbt roterande neutronstjärna) som beter sig ungefär som en radiofyr.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Depuis, on continue d’écouter le ciel, de guetter un éventuel message.
…………………………………………………………………………………….

Sedan dess har vi lyssnat efter signaler från rymden, i hopp om meddelanden.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

La Terre a aussi lancé de nombreux messages dans la nuit cosmique.
…………………………………………………………………………………….

Jorden sänder själv ut signaler i den kosmiska natten.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
68

Il y a plusieurs facteurs qui peuvent justifier cette absence de messages. Primo, à l’échelle des milliards d’années qui sont nécessaires au développement de la vie, la PHASE INTELLIGENTE n’est qu’un LAPS DE TEMPS INFIME. Et que dire du temps écoulé depuis la première émission radio capable de percer l’atmosphère terrestre (1934) !
…………………………………………………………………………………….

Det finns flera möjliga förklaringar till radiotystnaden. För det första behövde livet flera miljarder år på sig att utvecklas. Fasen med intelligent liv är hittills mycket kort i jämförelse, och radiovågor starka nog att tränga ut i rymden har vi bara producerat sedan 1934!

…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Notre civilisation a une probalitié élevée de s’auto-détruire dans quelques dizaines d’années tout au plus.
…………………………………………………………………………………….

Vår civilisation kan mycket väl förgöra sig själv endera årtiondet. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Si tout le monde fait pareil, cette FENÊTRE DE COMMUNICABILITÉ, de moins d’un siècle, nous semble singulièrement étroite …
…………………………………………………………………………………….

Om alla civilisationer beter sig så, är KOMMUNIKATIONSFÖNSTRET mycket trångt.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Et les chances pour que deux civilisations planétaires soient en « EN PHASE » sont bien faibles.
…………………………………………………………………………………….

Och sannolikheten för två civilisationer på olika planeter att vara i  fas är mycket låg.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Autre idée : le recours aux ondes radio, limitées à la vitesse de la lumière, serait de brève durée. Un moyen plus rapide prenant le relai ? Ce qui expliquerait ce silence radio.
…………………………………………………………………………………….

En annan idé: radiovågor rör sig bara med ljusets hastighet. Kan mer avancerade civilisationer använda bättre medel? Det skulle i så fall förklara tystnaden. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Depuis des générations, personne n’a vu aucun signal de fumée. Il n’y a personne derrière ces collines !
…………………………………………………………………………………….

Vi har väntat i flera gererationer, och ingen har sett några röksignaler. Det bor nog ingen på andra sidan kullen. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
69

ÉPILOGUE
…………………………………………………………………………………….

EPILOG
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Cette histoire a été riche de rebondissements. Que nous réserve l’avenir ?
…………………………………………………………………………………….

Den här historien var full av överraskningar. Vad väntar oss i framtiden?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Du moins ce qui nous en reste …
…………………………………………………………………………………….

Den framtid vi har kvar...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Oh, les gars … c’est marrant !
…………………………………………………………………………………….

Hörni...det är fantastiskt!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

En se fondant sur ce qu’il voyait et mesurait, l’homme, lentement, a intuité quelques aspects essentiels de la cosmologie.
…………………………………………………………………………………….

Genom vad vi sett och mätt har mänskligheten till slut lärt sig kosmologins grunder.
………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

La distance des étoiles, la taille des astres, le mouvement de la Terre. Puis cette respiration de tout l’Univers.
…………………………………………………………………………………….

Avstånden till stjärnorna, deras storlek, jordens rörelse. Och hela universums andning...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Eh, il y a un disque rougeâtre dans le ciel !?
…………………………………………………………………………………….

Hallå, jag ser en rödaktig skiva på himlen?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Quel spectacle ! C’est plus grand que la Lune !
…………………………………………………………………………………….

Vilken syn! Den är större än månen!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Il y a sûrement des choses que nous n’imaginons pas, des aspects de l’Univers, de la Science, qui nous échappent totalement.
…………………………………………………………………………………….

Säkert finns det saker bortom vår föreställningsförmåga, mysterier som vetenskapen ännu inte anat.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ou pire, nous crèvent les yeux !
…………………………………………………………………………………….

Eller stött på och missförstått!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Pfff !.. Quel démarrage en flèche et sans bruit !
…………………………………………………………………………………….

Åh! Vilken snabb avfärd, utan ett ljud!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
70

J’avoue que l’astrophysique moderne apporte plus de problèmes qu’elle n’en résoud.
…………………………………………………………………………………….

Det medges att vår nutida astrofysik leder till fler frågor än den besvarar. 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

J’en ai notés au hasard quelques-uns :
•	Où est passée l’anti-matière née dans le BIG BANG ?
•	D’où les quasars tirent-ils leur énergie ?
•	Où « mènent » les trous noirs ?
…………………………………………………………………………………….

Några exempel på måfå:
•	Vad hände med all antimateria som skapades vid BIG BANG?
•	Var får kvasarer sin energi från?
•	Vart leder svarta hål?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Qu’est-ce qu’il y a ? Tirésias, qu’est-ce qu’il y a ?
…………………………………………………………………………………….

Vad står på? Tiresias, vad har hänt?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Vous semblez tout retourné.
…………………………………………………………………………………….

Du ser helt uppskakad ut.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

J’ai vu une étrange machine qui, après avoir stationné au-dessus du sol, est partie à des milliers de kilomètres à l’heure SANS BRUIT !
…………………………………………………………………………………….

Jag såg en konstig farkost som svävade i luften och sedan åkt iväg i flera tusen kilometer i timmen. Allt UTAN ETT ENDA LJUD.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Sans bruit ? mais c’est absurde !
…………………………………………………………………………………….

Utan ljud? Det är absurt!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

C’est un non-sens physique.
…………………………………………………………………………………….

Fysiken säger nej.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Pourquoi ?
…………………………………………………………………………………….

Varför?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Les progrès de la cosmologie ont toujours été étroitement liés à ceux de notre conception GÉOMÉTRIQUE de l’Univers. Il nous a fallu des milliers d’années pour abandonner l’idée d’un TEMPS ABSOLU identique pour tous les êtres.
…………………………………………………………………………………….

Kosmologiska framsteg har alltid förbättrat vår GEOMETRISKA föreställning om universum. Det tog tusentals år att ge upp idén om en ABSOLUT TID, samma för alla.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Réfléchissez : les véhicules supersoniques créent nécessairement une ONDE DE CHOC. Si votre « machine » avait atteint une vitesse aussi élevée, vous auriez dû entendre le BANG. (*)
…………………………………………………………………………………….

Tänk efter: överljudsfarkoster skapar alltid en CHOCKVÅG. Om farkosten du såg rörde sig så fort som du säger, hade du hört en SMÄLL. (*)
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Or, vous me dites n’avoir rien entendu …
…………………………………………………………………………………….

Men du säger att inget hördes...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Euh … c’est vrai !
…………………………………………………………………………………….

Ja...det är sant!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

(*) Voir LE MUR DU SILENCE, même auteur.
…………………………………………………………………………………….

(*) Se TYSTNADSVALLEN, samme författare.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
71

Nous avons maintenant décidé, une fois pour toutes, que l’Univers n’avait que QUATRE DIMENSIONS (trois d’espace et une de temps) et que c’était un CONTINUUM. Ce sont des choses que nous ne remettons pas en question, jamais …
…………………………………………………………………………………….

Nu har vi bestämt en gång för alla att universum har FYRA DIMENSIONER (tre rum, en tid) och är ett KONTINUUM. Dessa framsteg ska vi aldrig överge, aldrig...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Nous nous accrochons à nos modèles comme à des bouées, sous prétexte qu’ils « rendent bien des services ».
…………………………………………………………………………………….

Också vi håller fast vid våra modeller som vid livbojar, för de "funkar bra nog". 
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Est-ce que vous n’auriez pas ces temps-ci mangé … je ne sais pas … une salade hallucinogène ?
…………………………………………………………………………………….

Du råkar inte ha ätit...jag vet inte...hallucinogen sallad nyligen? 
………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Vous savez, tout le monde peut avoir des passages de ce genre …
…………………………………………………………………………………….

Du vet, även fullt friska sniglar kan missta sig...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Moi-même parfois …
…………………………………………………………………………………….

Och fåglar, mer sällan...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mais pourtant, j’ai bien VU !
…………………………………………………………………………………….

Men jag SÅG den ju!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Il est vrai qu’on peut parfois se demander si la description du réel par la mécanique quantique ne ressemble pas au système des cercles de Ptolémée ?…
…………………………………………………………………………………….

Ibland undrar man faktiskt om vår världsbild enligt kvantmekaniken inte liknar Ptolemaios epicykler...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Le rêve, Tirésias … vous avez fait un RÊVE ÉVEILLÉ.
…………………………………………………………………………………….

En dröm, Tiresias...du hade en DAGDRÖM.
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Vous avez CRU voir !
…………………………………………………………………………………….

Du TRODDE dig se.
………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….
72

Prenez les dix expériences, les dix phénomènes majeurs de notre physique d’aujourd’hui. Un siècle plus tôt, les physiciens auraient démontré rigoureusement que tout cela était impossible à envisager !
…………………………………………………………………………………….

Tag tio experiment, tio viktiga fenomen från vår fysik idag. För hundra år sedan hade fysikerna förklarat att de alla var omöjliga!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

J’ai un ami psychiatre très gentil, si vous voulez …
…………………………………………………………………………………….

Jag har en vän som är psykiater, om du vill...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Si l’Univers avait plusieurs « feuillets » quadridimensionnels, dans lesquels les lois de la relativité seraient valables … autrement dit : on ne pourrait pas allez plus vite que la vitesse de la lumière DANS L’UNIVERS OÙ ON EST …
…………………………………………………………………………………….

Tänk om universum är som en bok med fyrdimensionella blad, som vart och ett styrs av relativitetsteorin. Med andra ord, resor fortare än ljuset är omöjliga I VÅRT UNIVERSUM...
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Mais comment changer de feuillet d’Univers ?
…………………………………………………………………………………….

Men hur kommer vi till ett annat blad?
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

Ça y est, c’est reparti !..
………………………………………………………………………………….

Så var det dags igen!
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

FIN
………………………………………………………………………………….

FINIS
…………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………….

!